Makine

Her sektörde olduğu gibi makine endüstrisinde de sürdürülebilirlik önemli bir trend olarak dikkat çekmektedir. Sürdürülebilirlikte, bulunan iki taraf – üretici ve tüketici – için de dikkat edilmesi gereken gelişmeler bulunmaktadır. Üretim ortamında doğal ışığın kullanılması, atıkların azaltılması, enerji verimliliği gibi konular önem kazanmaktadır. Üreticilerin sürdürülebilirlikte en çok odaklanması gereken alanların başında ise yenilenebilir enerji kullanımı gelmektedir.  

Yenilenebilir enerji, çevre kirliliği başta olmak üzere doğaya zararlı birçok maddenin salınımını önlemektedir. Aynı zamanda tüketicilerin artan çevre bilinci de şirketleri sürdürülebilirlik alanında aksiyon almaya zorlamaktadır. Şirketler de bu konuda inisiyatif alarak yenilenebilir enerji kullanımını kısa ve orta vadeli stratejilerine entegre etmektedir. Düşük karbon ayak izi ve toplumsal etkinin yanı sıra, üreticilerin üçte birinden fazlası bu geçişin enerji bağımlılıklarını çeşitlendirmelerine ve maliyetleri azaltmalarına yardımcı olacağı konusunda hemfikirdir.  

Türkiye yenilenebilir enerji potansiyeli bakımından oldukça avantajlı bir coğrafi konumdadır. 2024 yılında elektrik üretiminin, %34,7’si kömürden, %18,9’u doğal gazdan, %21,1'i hidrolik enerjiden, %10,4'ü rüzgardan, %8,7'si güneşten, %3,1'i jeotermal enerjiden ve %3,1'i diğer kaynaklardan elde edilmiştir.

Akıllı üretim ve otomasyon, Endüstri 4.0 çağında giderek önem kazanmaktadır. Otomasyonda süreç ve bilişsel otomasyon dikkat çekmektedir. Otomasyon uygulamalarında özellikle süreç otomasyonu ve bilişsel otomasyon ön plana çıkmaktadır. Robotik süreç otomasyonu (RPA) sayesinde yapılandırılmış, rutin ve tekrarlayan üretim ve destek süreçleri otomatik hale getirilmekte; insan gücüne olan bağımlılık azaltılarak operasyonel verimlilik artırılmaktadır. Bilişsel otomasyon ise bu yapıyı bir adım ileri taşıyarak, robotik süreç otomasyonunu makine öğrenmesi ve yapay zekâ teknolojileri ile birleştirmekte; karar destek mekanizmaları, öngörücü bakım ve kalite kontrol gibi daha karmaşık faaliyetlerin otomatik olarak yürütülmesini mümkün kılmaktadır.  

Makine otomasyonu, işgücü maliyetlerinin ve kalite gereksinimlerinin yüksek olduğu Avrupa'da en çok talep görmektedir. Bu çerçevede üreticiler, küresel rekabet güçlerini koruyabilmek amacıyla akıllı üretim sistemleri, ileri robotik çözümler ve güvenilir otomasyon altyapılarına yönelik önemli sermaye yatırımları gerçekleştirmektedir. Otomasyon, yalnızca maliyet avantajı sağlamakla kalmamakta; üretim süreçlerinde süreklilik, izlenebilirlik ve ürün kalitesinde standardizasyon da sunmaktadır. 

İşgücü maliyetlerinin yanı sıra otomasyonun iş sağlığı ve güvenliği boyutu da önem taşımaktadır. İş kazalarının azalması ve güvenli üretim çağın gereksinimlerinden biridir. Makine güvenliğine yönelik trend, iş güvenliği gereklilikleri ve Avrupa'daki ISO13849 standardı gibi merkezi düzenlemelerin uygulandığı gelişmiş ekonomilerde özellikle güçlüdür. Gerek üretim hatlarında, gerek antrepolarda işgücü kazaları ve işyerinde ölümlerden kaynaklı maliyetlerin, yıllık direkt maliyetlerin dahi üzerine çıkabildiği bilinmektedir. Otomasyon teknolojisinin önümüzdeki dönemde iş kazalarını %72 oranında azaltabileceği öngörülmektedir. Buna paralel, güvenlik endişeleri gelişmekte olan pazarlarda giderek artmakta, işgücü maliyetlerinin görece uygun olduğu bu pazarlarda da otomasyona geçiş teşvik edilmektedir.  

Türkiye’de birçok sertifikasyon programı ile TSE (Türk Standartlar Enstitüsü) tarafından uluslararası geçerliliği olan şirketler sertifikalandırılmaktadır. TSE bu alanda öncü kuruluş olmakla beraber faaliyetleri uluslararası kuruluş olmanın ve rekabet edebilmenin gereği olarak Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) tarafından akredite edilmektedir. Türkiye’de TÜRKAK’tan akredite 2.307 üretici bulunmaktadır.