Küresel otomotiv sektörü, gün geçtikçe gelişen ve ülke ekonomileri için önemi artan bir sektördür. Bu sektörde firmalar arası rekabet hızla yükselmekte ve buna bağlı olarak verimlilik artışı, kaynakların etkin kullanımı, idari ve teknik organizasyon gibi unsurlar büyük önem kazanmaktadır. Bu kapsamda; Ar-Ge yatırımları, kalite yönetimi, ana ve yan sanayi arasında işbirliğine dayanan ilişkiler, nitelikli iş gücü istihdamı, esnek üretim yöntemlerinin uygulanması ve etkin pazarlama gibi özellikler rekabette belirleyici olmaktadır.
2026 yılı itibarıyla otomotiv sektörü, elektrikli araç (EV) satışları küresel ölçekte artmayı sürdürse de büyüme ivmesinin pazara göre dalgalanması ve sektörü etkileyen makroekonomik zorluklarla mücadele etmektedir. Özelklikle, yüksek faiz oranları ve artan fiyatlar, EV talebini bazı pazarlarda düşürmüştür. Elektrikli araçların benimsenmesi hala güçlü maliyet avantajlarına dayansa da tüketici açısından satın alma maliyetinin daha erişilebilir seviyelere inmesi yaygınlaşma için belirleyici olmaya devam etmektedir, şarj altyapısının yetersizliği ve menzil kaygısı gibi sorunlar tüketiciler için önemli endişeler olmaya devam etmektedir. Buna ek olarak, geleneksel içten yanmalı motorlara (ICE) olan ilginin bazı bölgelerde yeniden yükselmesi, uygun fiyatlı seçeneklere olan ihtiyacın göstergesidir. Öte yandan, genç tüketiciler arasında araç sahipliğinden vazgeçme ve araç abonelik modellerine geçiş eğilimi artmaktadır. Ancak, bu alanda araç bulunabilirliği ve yüksek aylık maliyet algısı gibi konular önemli engeller olarak görülmektedir. Bağlantılı araç özelliklerine ilgi artmakla birlikte, fiyat hassasiyeti ve abonelik ücretlerinin değer algısıyla örtüşmemesi ödeme isteğini sınırlayan başlıca faktörler arasında yer almaktadır; tüketicilerin önemli bir kısmı abonelik almama gerekçesi olarak maliyeti öne çıkarmaktadır. Bununla birlikte, üreticiler, sürdürülebilirlik taahhütlerinin ve düşük karbonlu üretim süreçlerinin tüketiciler için giderek daha kritik hale geldiğini görmektedir. Bu itibarla, markaların rekabet avantajı elde edebilmesi için bu taleplere yanıt veren stratejiler geliştirmesi önem arz etmektedir.
Küresel motorlu taşıt parçaları pazarının büyüklüğü 2025’te 2,9 trilyon dolar olarak ölçümlenmiştir. 2026’te ise %6’lık bir büyüme ile yaklaşık 3 trilyon dolara yaklaşması öngörülmektedir. 2026’dan 2030’a ise yıllık ortalama %6,8 büyüyeceği ve 2030’a gelindiğinde pazar büyüklüğünün 4 trilyon dolar olacağı tahmin edilmektedir. Bu büyümenin de motorlu taşıtlara olan talebe ve hızlı kentleşmeye bağlı olacağı düşünülmektedir. 2025’te Asya Pasifik, motorlu taşıt parçaları pazarındaki en büyük bölge olmuştur. En hızlı büyüyen pazar ise Batı Avrupa olmuştur.
Küresel hafif taşıt üretiminde ise 2024 yılında yaklaşık 89,4 milyon adet yeni araç üretimi gerçekleşmiştir. Çin bu üretimin neredeyse üçte birini gerçekleştirirken; Çin’i üretimin %19’unu gerçekleştiren Avrupa, Avrupa’yı ise üretimin %17,3’ünden sorumlu Kuzey Amerika takip etmiştir. 2024 yılında ise üretimin %0,4 düşmesi ve yaklaşık 88,7 milyon adette kalması beklenmektedir. 2025 senesinde de bölgeler ve üretim miktarları 2024 yılına oldukça yakındır.
Otomotiv sektöründe yan sanayi ve tedarikçiler önem kazanmaktadır. Tedarikçinin orijinal ürün üreticisi (OEM) karşısındaki gücünü etkileyen faktörlerin başında; tedarikçinin büyüklüğü, materyal etkisi, kalite/maliyet oranı ve alternatif üreticilerin darlığı gelmektedir. Tedarikçilerin OEM’lere yakın olması, doğrudan ve sadece belirli OEM’lere satış yapması gibi etkenler tedarikçi gücünü azaltırken; bazı alanlarda OEM’ler kendi bünyesindeki şirketler aracılığı ile parça üretimini gerçekleştirmektedir. OEM’lerin kendi içerisindeki üretimine ek olarak tedarikçiden alınan parçalarda en çok dikkat çeken konular arasında operasyonel ve lojistik mükemmellik gelmektedir. Müşteri entegrasyonu, zamanında teslimat ve siparişin üretim süresinde esneklik bu alandaki en önemli konulardandır. Globalde öncelikli hammaddelerden olan metal ve alüminyum fiyatlarındaki dalgalanmaların tedarikçiler üzerinde baskı oluşturması; tedarikçilerin operasyon maliyetlerini düşürmesine ve rakiplerinden farklılaşmak için devir hızlarını artırıp, marjlarını aşağıya çekmesine yol açmaktadır. Tedarikçiler aynı zamanda cesur bir dikey entegrasyon hamlesi ile otomobil üretmeye de başlamıştır.
İçten yanmalı motor sistemleri ve bu sistemler ile ilgili bütün parça üretimleri gerileme trendine girerken, elektronik sistemlerin büyüme trendinde olacağı tahmin edilmektedir. Örneğin, elektrikli transmisyon, batarya/yakıt hücresi, otonom sürüş sistemleri artış trendinde iken yakıt sistemleri ve egzoz sistemlerinde daralma öngörülmektedir. Bu öngörünün temelinde, orta-uzun vadede elektrikli ve otonom araçların yaygınlaşarak, içten yanmalı otomobillere ilginin azalacağı beklentisi yer almaktadır. Ülkemizde de yeni binek araç satışarında bataryalı elektrikli araçların (BEV) payı, 2025 yılı itibariyle %17,7’ye yükselmiştir.
Türkiye’de motorlu taşıtlar ve parça imalat büyüklüğü 2024 yıl sonu itibariyle 62,6 milyar doların üzerindedir. Yaklaşık 37 milyar dolarlık ihracat hacmine sahip olan otomotiv sektöründe en büyük pazarlarımız Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık gibi köklü Avrupa ekonomileri olmuştur.
2024 yılında Türkiye, Avrupa ticari araç üretiminde ilk sıradadır. Avrupa otomotiv üretiminde 4., küresel otomotiv üretiminde ise 12. sırada yer almaktadır. 2025 yılında Türkiye’deki ihracatın üretime oranı %74,5 seviyesindedir. 2015-2025 yılları arasında Türkiye araç pazarındaki yıllık birleşik büyüme oranı ise %4,1’dir. 2025 yılında Türkiye'nin toplam otomotiv üretimi, bir önceki yıla göre %2,5 artarak 1 milyon 445 bin 921 adede yükselirken, otomobil üretimi ise %3,5 azalarak 872 bin 538 adet olarak gerçekleşmiştir. Toplam otomotiv pazarı %10 artışla 1 milyon 413 bin 903 adede ulaşırken, otomobil pazarı da geçen yıla göre %10,6’lık artışla 1 milyon 84 bin 496 adet olmuştur. Ticari araç üretimi %18,7, hafif ticari araçlar %12,7 ve ağır ticari araçlar %37,1 oranında artmıştır. Ticari araç pazarı %7,8 ve hafif ticari araç pazarı %10 yükselmiş, ağır ticari araç pazarı ise %3,8 düşmüştür. İhracat tarafında, 2025 yılında toplam otomotiv ihracatı adet bazında geçen yıla göre %4,4 artmış, otomobil ihracatı ise %8,3 oranında azalmıştır. Dolar bazında toplam otomotiv ihracatı %11,6 oranında artmıştır ve toplam otomotiv ihracatı 41,5 milyar dolar, otomobil ihracatı ise 13,3 milyar dolar seviyesine yükselmiştir.
Türk otomotiv sanayi 2 milyonun üzerinde kurulu kapasitesi ve 550 bin kişiyi aşan istihdam büyüklüğü ile Türk ekonomisinin öncü sanayi kollarından biridir. Türkiye’nin lider ihracatçı iş kolu olan otomotiv endüstrisinde birçok OEM ve parça üreticisi bulunmaktadır. OEM’ler Türkiye genelinde yalnızca binek araç değil, aynı zamanda da ticari araçlar da üretmekte ve otomotiv sanayiinin en büyük kalemini oluşturmaktadır. Otomotiv Sanayii Derneği istatistiklerine göre 2025 yıl sonu rakamlarında otomotiv ihracatındaki en büyük pay yaklaşık %56 ile otomobil üreticilerinde iken onu sırasıyla kamyonet, minibüs, traktör, otobüs, kamyon ve midibüs üreticileri takip etmektedir.
e-Devlet ile Giriş Yap
