Bulgaristan

  Standartlar

Bulgaristan Standardizasyon Enstitüsü: https://www.bds-bg.org/en

  Teknik düzenlemeler

Metroloji ve Teknik Denetim Devlet Ajansı: https://www.damtn.government.bg/ 

  Akreditasyon

Bulgaristan Akreditasyon Servisi İcra Ajansı: http://www.nab-bas.bg/en

  Ürün Güvenliği

- Metroloji ve Teknik Denetim Devlet Ajansı: https://www.damtn.government.bg/
- Bulgaristan Gıda Güvenliği Ajansı: http://www.babh.government.bg/
- İlaçlar İcra Ajansı: https://www.bda.bg/bg/
- Sağlık Bakanlığı: http://www.mh.government.bg/bg/
- Tüketicileri Koruma Komisyonu: https://kzp.bg/
- Tarım ve Gıda Bakanlığı: http://www.mzh.government.bg/MZH/Home.aspx 
- Çevre ve Su İşleri Bakanlığı: http://www5.moew.government.bg/?page_id=46117 
- Gümrükler Ajansı: www.customs.bg 

  İthalat Denetimi

- Bulgaristan Gıda Güvenliği Ajansı: http://www.babh.government.bg/
- Metroloji ve Teknik Denetim Devlet Ajansı: https://www.damtn.government.bg/
- Tüketicileri Koruma Komisyonu: https://kzp.bg/
- Gümrükler Ajansı: https://customs.bg/wps/portal/
- Patent Ofisi: https://www.bpo.bg/

  Piyasa Gözetimi ve Denetimi

 
- Metroloji ve Teknik Denetim Devlet Ajansı: https://www.damtn.government.bg/
- Tarım ve Gıda Bakanlığı: https://www.mzh.government.bg/bg/

  Standartlar

- Bulgaristan Standardizasyon Enstitüsü: https://www.bds-bg.org/en/standard/directive.php

  Teknik Düzenlemeler

Metroloji ve Teknik Denetim Devlet Ajansı: https://www.damtn.government.bg/

  Akreditasyon

Bulgaristan Akreditasyon Servisi İcra Ajansı: http://www.nab-bas.bg/en/documentslib/national-legislation

  Ürün Güvenliği

- Metroloji ve Teknik Denetim Devlet Ajansı: https://www.damtn.government.bg/
- Bulgaristan Gıda Güvenliği Ajansı: http://www.babh.government.bg/en/Page/documents/index/documents/Documents 
- İlaçlar İcra Ajansı 
- Sağlık Bakanlığı (Bulgarca): http://www.mh.government.bg/bg/normativni-aktove/
- Tüketicileri Koruma Komisyonu(Bulgarca): https://kzp.bg/zakoni-i-reglamenti
- Tarım ve Gıda Bakanlığı: https://www.mzh.government.bg/bg/
- Çevre ve Su İşleri Bakanlığı: https://www.moew.government.bg/

  İthalat Denetimleri

- Metroloji ve Teknik Denetim Devlet Ajansı: https://www.damtn.government.bg/?option=com_content&view=article&id=40&Itemid=6&lang=en
- Gümrükler Ajansı: http://customs.bg/en/page/48

  Piyasa Gözetimi ve Denetimi

- Metroloji ve Teknik Denetim Devlet Ajansı: https://www.damtn.government.bg/?option=com_content&view=article&id=40&Itemid=6&lang=en 
- Tarım ve Gıda Bakanlığı: https://www.mzh.government.bg/bg/

AB TARİC sisteminden (https://ec.europa.eu/taxation_customs/dds2/taric/taric_consultation.jsp?Lang=en) her ürünün Birliğe ithal edilmesi aşamasında aranan şartlar ve belgelere ilişkin mevzuata ürün GTİP kodu ile arama yapılarak ulaşılmaktadır.

Talep Edilen Belgelerin Mahiyeti:
i) CE işareti: Bulgaristan’da AB’nin ürün güvenliği, standardizasyon, akreditasyon, metroloji, uygunluk değerlendirmesi, test, muayene ve belgelendirme mevzuatı uygulanmaktadır. Bulgaristan’a ihraç edilen ürünlerin insan sağlığı ve güvenliğine ilişkin tüm kuralları karşılaması gerekmektedir. AB’nin bu alandaki “Yeni Yaklaşım” mevzuatı kapsam dahilindeki ürünlere CE işaretinin iliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. AB’nin bu alandaki mevzuatı Türkiye tarafından da uyumlaştırıldığından ihracatçılarımızın bu konuda ihtiyaç duydukları bilgiyi temin ederek uyum sağlamalarında herhangi bir zorluk yaşanmamaktadır.
ii) “REACH” kapsamında güvenlik bilgi formu ve izinler:
- Güvenlik bilgi formu: Kimyasal madde veya karışımı ithalatçısının tedarik zinciri çerçevesinde (EC) 1907/2006 sayılı Yönetmelik (“REACH”) 2. Ek’i gereklerine uygun bir şekilde maddeye/karışıma ilişkin bir güvenlik bilgi formunu hazırlayıp ibraz etmesi gerekmektedir.
- İzin: Özelliklerine göre bazı maddeler izin veya kısıtlama konusu olabilmektedir. Tehlike arz eden özelliklerine göre çok fazla endişe yaratan maddeler (SVHC) olarak teşhis edilebilen maddeler izne tabiidir.
iii) Veteriner sağlık sertifikası: AB’ye giriş ülkesinin dilinde (Bulgaristan ise Bulgarca) ve AB’de gideceği son ülkenin dilinde (Avusturya ve Almanya ise Almanca) olmalı ve hazırlandıktan/doldurulduktan sonra yetkili organlarca onaylanmalıdır.
iv) Bitki sağlık sertifikası: Kontrol esnasında bitki sağlık sertifikası aranmaktadır.
v) Sağlık sertifikası: 669/2009/EC Yönetmeliği çerçevesinde yapılan testlerin sonucunda Bulgaristan Gıda Güvenliği Ajansı’nca sağlık sertifikası düzenlenmektedir.
vi) Bulgaristan sınır kapılarında markalı ürünlerin beraberinde aranan belgeler:
- Alıcı ile marka arasındaki illiyet bağını gösteren belge ile alıcı ve üretici/gönderici Türk firması arasındaki sipariş sözleşme/yetki belgesi (uluslararası tanınan bir markanın sahibi veya lisanslı temsilcisi Türkiye’deki bir firmaya sipariş verdiği durumda)
- Gönderici firmanın markanın Türkiye’deki tescil sahibi veya lisanslı temsilcisi olduğunu gösteren belgeler ile gönderici ile marka/lisans sahibi farklı firmalar ise aralarındaki illiyet bağını gösteren sözleşme/yetki belgeleri (bir Türk markasını taşıyan ürünün Bulgaristan’dan transit geçmesi durumunda)
- Bulgaristan Patent Ofisine tescil edilmiş bir markalı ürün Bulgaristan’a ithal ediliyor ise mala eşlik eden yasal belgelerde (ithalat beyannamesi, fatura vb) belirtilen alıcı Bulgaristan’da söz konusu markanın yetkili/lisanslı temsilcisi ise başkaca bir belgeye gerek yoktur. Alıcı farklı bir firma olarak görünüyor ise bu firma ile Bulgaristan’da markayı temsil eden firma arasında sözleşme/yetki belgesi Bulgar Gümrüklerince sorulabilmektedir

Talep Edilen Belgeleri Düzenleyen Kuruluşlar: 
i) CE işareti, yetkili kuruluş tarafından yapılan uygunluk değerlendirmeleri sonucunda ürün üzerine iliştirilmektedir.
ii) “REACH” mevzuatı ile uyumlu bir şekilde kimyasal madde veya karışımı ithalatçısı tarafından güvenlik bilgi formu hazırlanmaktadır. Çok fazla endişe yaratan maddeler (SVHC), “REACH” Yönetmeliği’nin 14. Ek’inde yer almakta olup bunların özel kullanımına ilişkin Avrupa Komisyonu’ndan izin alınmadan veya kullanımlarına ilişkin izin şartı kaldırılmadan piyasaya sürülememekte ve belli bir tarihten sonra kullanılamamaktadır.
iii) Veterinerlik sağlık sertifikası T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’na bağlı yetkili birimler tarafından düzenlenmektedir.
iv) Bitki sağlık sertifikası T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’na bağlı yetkili birimler tarafından düzenlenmektedir.
v) 669/2009/EC Yönetmeliği kapsamındaki sağlık sertifikası Bulgaristan’da zirai ilaç kalıntı testleri yapıldıktan sonda Bulgaristan Gıda Güvenliği Ajansı tarafından düzenlenmektedir.
vi) Markalı ürünlere ilişkin yetki sözleşmeleri ilgili taraflar arasında imzalanmakta ve gümrük yetkililerine ibraz edilmektedir.

- İnsan sağlığı ve güvenliğine ilişkin AB’nin “Yeni Yaklaşım” mevzuatı kapsamındaki ürünler
- AB “REACH” mevzuatı kapsamındaki kimyasal bazlı ürünler: “REACH” sistemi, sanayide kullanılan kimyasallardan günlük hayatta kullanılanlara kadar (temizlik ürünleri, boya, giysi, mobilya, elektrikli cihazlar vb.) bütün kimyasalları kapsamaktadır. Bu çerçevede kapsam dahiline hem kimyasal maddeler (örneğin boya, kozmetik ürünler veya bunların hammaddeleri) hem de tehlikeli madde içeren diğer ürünler (örneğin okul gereçleri, tekstil, elektronik parçalar) de alınmaktadır.
- Hayvansal ürünler ve su ürünleri
- Tohumlar ve fideler dahil olmak üzere tüm bitkiler, bitkisel ürünler, besin takviye (nutrient media)
ürünlerine 2000/29/EC No'lu AB yönetmeliği kapsamında bitki sağlık kontrolü yapılmaktadır.
- 669/2009/EC sayılı “Bir Takım Yem ve Hayvansal Olmayan Gıdaların İthalat Denetimlerinin Artırılmasına Dair Komisyon Yönetmeliği kapsamındaki meyve-sebzeler: AB Komisyonu’nun bu Yönetmeliği’ne göre ülkemiz menşeli tatlı biber ve kurutulmuş veya başka şekilde hazırlanmış/konserve edilmiş kayısı % 10 sıklıkla, limon ve nar % 20 sıklıkla, asma yaprağı veya asma yaprağı içeren ürünler % 50 sıklıkla zirai ilaç kalıntısı tespiti için analize tabi tutulmaktadır. Denetimler, Bulgaristan Tarım ve Gıda Bakanlığı’na bağlı Gıda Güvenliği Ajansı yürütmektedir. 669/2009/EC Yönetmeliği çerçevesinde yapılan kontrollerin sıklığı firmalarımızın şikayet konusu olmakta ve kontroller esnasında tahsil edilen ücretler (yükleme- boşaltma, laboratuvar testleri, uygunluk sertifikası hazırlanması, kargo vb. hizmetlere ilişkin bedeller) ihracatımızı olumsuz etkilemektedir.
- Markalı ürünler

Avrupa Birliği mevzuatının gerektirdiği bütün belgeler esas alınmaktadır.

Eski ve Yeni Yaklaşımın ilkeleri birçok Bulgar yasa ve yönetmeliğine dahil edilmiştir. Böylelikle mevzuatta imalatçı, ithalatçı, distribütör ve perakende satıcılara getirilen şartlara uyulması ve piyasaya sürülecek ürünlerin güvenli ve uyumlaştırılmış kurallara uygun olması hedeflenmiştir. Yasal olarak aranan şartların uygulanmasını teminen Bulgaristan’da çeşitli denetim organlarının yer aldığı bir sistem mevcuttur. “Piyasa denetim organları” olarak adlandırılan söz konusu organlar, tehlikeli ve mevzuata uygun olmayan ürünlerin piyasaya arz edilmesini önlemek amacıyla kontrol ve denetim prosedür ve yöntemleri (önlem alma, belge üzerinde kontrol, fiziki kontrol, piyasadan çekme vb.) uygulamaktadır. İthal ürünlerin payı yerel ürünler payını önemli ölçüde aştığı için denetim faaliyetlerinin büyük bir çoğunluğu toptan ve perakende satış aşamasında gerçekleşmektedir. Bulgaristan’da piyasa denetimini yapan tek bir organ ve spesifik bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. Ürün grubu özelliklerine göre çeşitli kurumlara denetim görevi yüklenmiştir. Bulgaristan, denetimi sektörel düzeyde gerçekleştiren ülkelerdendir. Tüketicileri Koruma Komisyonu, Metroloji ve Teknik Denetim Devlet Ajansı, Sağlık Bakanlığı Bölgesel Sağlık Müfettişlikleri, Bulgaristan Gıda Güvenliği Ajansı, İlaçlar İcra Ajansı, Tarım ve Gıda Bakanlığı Tarım İl Müdürlükleri ve Çevre ve Su İşleri Bakanlığı Bölgesel Çevre ve Su İşleri Müfettişlikleri piyasa denetim organlarıdır.

Bulgaristan’da bir zorunlu sevk öncesi inceleme uygulaması bulunmadığı için bu işle iştigal eden şirketler de mevcut değildir.

- Bulgaristan Gıda Güvenliği Ajansı: Sınırda bitki ve veterinerlik sağlık denetimlerini, 669/2009/EC Yönetmeliği kapsamındaki meyve-sebzelerin zirai ilaç kalıntı testlerini ve veterinerlik ile bitki sağlığı denetimi yapan kurumdur. Sınırdaki ürün denetimleri çerçevesinde Gümrükler Ajansı, mevzuatın öngördüğü durumlarda diğer piyasa denetim organlarıyla birlikte çalışmaktadır.

- Tüketicileri Koruma Komisyonu: Bulgaristan piyasasına tehlikeli ürünlerin ithalatı, dağıtımı ve satılması ile risk arz eden hizmetlerin sunulmasını engellemek Komisyon’un icra ettiği denetim fonksiyonunun ana hedefidir. Bu çerçevede Komisyon yetkilileri her gün giyim, motorlu araçlar, otomotiv yedek parça, elektrikli cihazlar, ayakkabı, takı, çocuk ürünleri, mobilya ve merdiven gibi ev eşyası vb. ürünlerin satıldığı, distribütör, imalatçı ve ithalatçılara ait yerleri denetlemektedir. Her şeyden önce tacirlerin sattığı ürünlerin güvenli olup olmadığı denetlenmekte, ürünlerin değerlendirilmesinin yapılıp yapılmadığı ve güvenlik gereklerine uyumlarının belgelendirilip belgelendirilmediği takip edilmektedir. Teftiş esnasında satışa sunulan ürünlerin etiketlerinin olup olmadığı ve söz konusu etiketlerin Tüketicileri Koruma Yasası’nın zorunlu kıldığı bilgileri içerip içermediği kontrol edilmektedir. Komisyon, AB’de tehlikeli ürünler konusunda hızlı bilgilendirme sistemi RAPEX’in Bulgaristan irtibat noktasıdır. Tüketicileri Koruma Komisyonu’nun bir diğer önemli fonksiyonu tüketicilerin ekonomik menfaatlerinin korunması çerçevesinde denetim gerçekleştirmektir. Söz konusu denetimlerde amaç ürünlerin çeşitleri, temel özellikleri, fiyatları vb. konularda verilen bilgilerin doğru olup olmadığını kontrol etmek, haksız rekabet durumlarını tespit etmektir.

- Metroloji ve Teknik Denetim Devlet Ajansı: “Yeni Yaklaşım” kapsamındaki direktiflerin alanına giren piyasaya sürülmüş ürünlerin denetimi, inşaat malzemeleri denetimi, enerji tüketimi ile ilgili ürünlerin tasarımlarının çevreyi koruma şartları ile uyumluk çerçevesinde denetimi, elektrik ve elektronik cihazların bunlarla ilgili tehlikeli madde ve atıkların kullanımı çerçevesindeki kısıtlamalar açısından denetimi, yüksek tehlike arz eden tesislerin teknik denetimi, akaryakıt kalite denetimi, metrolojik denetim, “Yeni Yaklaşım” direktifleri kapsamındaki ürünlerin uygunluk değerlendirmesini yapan kurumları yetkilendirme ve bunların denetimini yapmaktadır.
 
- Bulgaristan Gıda Güvenliği Ajansı: Ajans, Bulgaristan’da gıda güvenliğini ve kalitesini denetleyen tek mercidir. Gıda, gıda katkı maddeleri, içecekler, veterinerlik, hayvanlara hayvansever biçimde yaklaşma, bitkileri koruma, gübreler, bitki sağlığı, yem gibi alanlarda güvenlik ve kalite denetimlerini ve sınırdaki kontrolleri Avrupa uygulamaları çerçevesinde gerçekleştirmektedir. Denetimler gıda imalatının her aşamasında yapılmaktadır. Kontroller hem piyasaya sürülmüş ürünler üzerinde hem de ithalat esnasında uygulanmaktadır.

- İlaçlar İcra Ajansı: Ajansı, Sağlık Bakanı’na bağlıdır. Tıbbi ürünler çerçevesinde denetim faaliyetlerini gerçekleştirmektedir.

- Tarım ve Gıda Bakanlığı Tarım İl Müdürlükleri: Tarım ve orman makinalarını denetlemektedir.

- Sağlık Bakanlığı: Kozmetik ürünler, kimyasal madde ve karışımlar vb. gibi insan sağlığı açısından önemli olan ürünlerin denetimini yapmaktadır.

- Çevre ve Su İşleri Bakanlığı: REACH, sınıflandırma ve etiketleme düzenlemeleri kapsamındaki kimyasal maddeler ile çevreye zarar veren diğer kimyasalların denetimini gerçekleştirmektedir.

- Gümrükler Ajansı: Piyasa denetim kurumları ile birlikte ürünlerin ithalatı esnasında denetim yapmaktadır.

- Otomobil İdaresi İcra Ajansı: 2002/24/EC Direktif çerçevesinde motorlu araçların denetimini yapmakla yetkilidir.

- Bulgaristan Standardizasyon Enstitüsü: Bulgaristan Standardizasyon Enstitüsü Bulgaristan’da ulusal standardizasyon organıdır. Bulgar standardlarını geliştirir, Avrupa Birliği standardlarını Bulgar standardı olarak geçerli kılar. Kurum, Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO), Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC), Avrupa Standardizasyon Komitesi (CEN) ve Avrupa Elektroteknik Standardizasyon Komitesi (CENELEC) nezdinde Bulgaristan’ı temsil etmektedir.

- Patent Ofisi: Fikri mülkiyete konu olan nesnelerin korunmasına ilişkin ekspertiz yapmakta ve karar almaktadır, patent, endüstriyel tasarım sertifikaları, ticari marka, hizmet markası, menşe adları ve diğer fikri mülkiyet koruma belgeleri vermektedir, uyuşmazlıkları ele almaktadır, ülkeyi fikri mülkiyet konusunda uluslararası düzeyde temsil etmektedir, endüstriyel mülkiyet çerçevesinde koruma altında olan nesnelerin devlet sicillerini tutmaktadır.

İthalat denetimi uygulamalarına ilişkin detaylı bilgiler https://teknikengel.gov.tr/#/ulke/bulgaristan sayfasında yer almaktadır.