Yazılım ve Bilişim

Üretken Yapay Yapay Zekâ Teknolojisi, yapay zeka alanında bir alt dal olup metin, görsel, ses ve video gibi içerikleri sıfırdan üretmek için tasarlanmıştır. Bu teknoloji, genellikle büyük dil modelleri olan GPT veya DALL-E gibi derin öğrenme algoritmalarına dayanmaktadır. 

GenAI teknolojileri, yazılım geliştirme dışında iş dünyasında da hızla yaygınlaşmaktadır. Basit görevlerin otomasyonundan karmaşık problemlerin çözümüne kadar geniş bir uygulama alanında kullanılmaya devam edilmektedir ve bu süreçte işletmelere verimlilik ve inovasyon avantajları sağlamaktadır. GenAI’ın etkisi, yalnızca teknoloji veya BT birimlerini değil, işletmelerin tüm yönlerini kapsayacak şekilde geniş bir alana yayılmaktadır. İş süreçleri, müşteri ilişkileri yönetimi, pazarlama stratejileri, ürün geliştirme, insan kaynakları ve tedarik zinciri gibi alanlarda verimliliği artırma ve inovasyonu destekleme potansiyeline sahiptir. 

Deloitte’un 2025 yılında Avrupa ve Orta Doğu’da 1.854 yönetici ile gerçekleştirdiği Yapay Zekânın Yatırım Getirisi (AI ROI) araştırması sonuçlarına göre, kurumların yapay zekâ yatırımlarında belirgin bir ivmelenme görülmektedir. Kuruluşların %85’i son 12 ayda yapay zekâ yatırımlarını artırdığını, %91’i ise bu yıl yatırımlarını yeniden artırmayı planladığını belirtmektedir. Bu ivmenin yalnızca bütçe artışıyla sınırlı kalmadığı, iş etkisine de yansımaya başladığı görülmektedir. GenAI kullanan kuruluşların %15’i hâlihazırda anlamlı ve ölçülebilir yatırım getirisini yakaladığını söylerken, %38’i bu seviyeye yatırımdan sonraki 1 yıl içinde ulaşmayı beklemektedir. Bununla birlikte, araştırma bulguları yatırım geri dönüşünün her zaman kısa vadede ortaya çıkmadığını; tipik bir AI kullanım senaryosunda tatmin edici yatırım getirisinin çoğu kurumda 2-4 yıl bandında gerçekleştiğini de not etmektedir. 

Küresel GenAI pazarına bakıldığında, 2024 yılında pazar büyüklüğünün 35,8 milyar dolar değerinde olduğu görülmektedir. 2025 yılından 2031 yılına kadar yıllık ortalama %37’nin üzerinde büyüme oranı ile pazarın genişleyeceği ve 2031 yılında 400 milyar dolar seviyesine ulaşacağı öngörülmektedir.   

“Dijital ikiz”, varlığın durumunu anlamak, değişikliklere cevap vermek, iş faaliyetlerini iyileştirmek ve değer katmak amacıyla fiziksel bir nesneyi birebir temsil eden bir yazılım tasarım modelidir. Fiziksel olarak gerçekleştirilen işlemlerin dijital dünyadaki karşılığı olan dijital ikiz sayesinde işlemleri, ürünleri veya hizmetleri daha verimli hale getirmek maksatlı kullanılan sanal modeller, zaman geçtikçe kullanım alanlarını artırmıştır. Kuruluşların; artan modelleme yetenekleri, görselleştirme, nesnelerin interneti sensörleri ve daha yaygın kullanılan mevcut araçlar ile her zamankinden daha ayrıntılı ve dinamik simülasyonlar oluşturmayı mümkün kıldığı görülmektedir. Dijital ve fiziksel arasında köprü kurularak, üretimde verimlilik artırılabilmekte, tedarik zincirlerini optimize edilebilmekte, trafik sıkışıklığının iyileştirilmesine yardımcı olunabilmektedir. Yetkinlik ve gelişmişlik arttıkça, daha fazla kuruluş süreçlerini optimize etmek, gerçek zamanlı veriye dayalı kararlar vermek ve yeni ürünler, hizmetler ve iş modelleri tasarlamak için dijital ikizler kullanmaktadır.  

Dünya genelinde ilaç endüstrisinde dijital ikizlerin kullanımında önemli bir artış vardır. Bu kullanım artışı, pazarın büyümesini sağlayan kilit faktörlerden biri konumdadır. Dijital ikizler, ürünlerin etkin araştırma ve tasarımını destekleyerek; şirketlerin üretime başlamadan önce ürünlerini iyileştirmelerine yardımcı olan değerli bilgileri sağlamaktadır. Ayrıca üretim süreci boyunca daha fazla verimlilik sunarak hangi ürün malzemelerinin seçilebileceğini belirlemeye yardımcı olmaktadır. Bu yüzden, dünya çapında uçak prototiplerinin üretiminde dijital ikizler kullanılmaktadır. Dijital ikizlerin 2024’teki 14,5 milyar dolarlık pazar büyüklüğünün %48’lik yıllık ortalama bileşik büyüme oranı ile 2030 yılına kadar 149,8 milyar doları aşması beklenmektedir.  

Yapay zekâ ve makine öğrenmesine girdi oluşturan dijital ikizlerin kullanımında dikkat edilmesi gereken konu maliyet ve fayda hesaplamasıdır. Gelişen teknolojiler ile birçok durumun anlık veri takibi sağlanabilmektedir. Örneğin havacılık şirketlerinin uçaklarda kullandığı binlerce sensör sayesinde uçuş başına yüzlerce gigabayt, operasyonel ölçekte ise günlük terabaytlar seviyesinde veri oluşturulabilmektedir. Ancak veri tutma maliyeti de düşünüldüğünde, hangi metriklerin takip edilmesi gerektiğine karar verilmesi önem kazanmaktadır.