Gana Ülke Analizi - Kolay İhracat Platformu

Afrika kıtasının batısında yer alan Gana, Afrika’nın 9. ve dünyanın 63. büyük ekonomisine sahiptir. Batı Afrika ülkeleri arasında en işlek trafik ağına sahip ülke olan Gana, altyapı ve eğitim yatırımlarını ve kalkınma planları ile son 20 yılda yıllık ortalama yaklaşık %5,7 ile kuvvetli bir ekonomik büyüme kaydetmiştir. İşletmelerin %100 yabancı mülkiyete (sermaye gereksinimleriyle) sahip olmasına olanak tanıyan Gana, dış ticaret için muhtelif fırsatlar sunan bir ülkedir.

Gana, 1957 yılında Birleşik Krallık sömürgeliğinden ayrılarak bağımsızlığını ilan etmiştir. Günümüzde, her birinin yönetiminde Bölge Valisi’nin bulunduğu 10 bölgeye sahiptir ve ülke başkanlık sistemi ile yönetilmektedir. Ülkenin en büyük şehri ve başkenti Akra'dır. Gana çok uluslu bir devlet yapısına sahiptir ve ülkede birçok etnik grup yer almaktadır. En yaygın etnik gruplar, Akan, Dagomba ve Eve’dir. Ülkede var olan 79 farklı dil ile dilde çeşitlilik yüksek düzeydedir. Resmi dil İngilizcedir ve bunun dışında en çok konuşulan yerel dil Akan dilidir. 2006 yılından bu yana Frankofon Birliği’ne üye olan Gana’da son yıllarda Fransızca da önem kazanmaktadır. Resmi para birimi Gana Cedisi’dir (GHS).

Gana 35 milyonluk nüfusu ile dünyanın en kalabalık 46. ülkesidir. Gana’da okuryazarlık oranı son verilere göre %76 ile %88’lik dünya ortalamasının altındadır. Gana’da işgücüne katılım oranı yaklaşık %61 ve işsizlik oranı %2,9’dur. İşgücünün %55’i hizmetler sektöründe, %18’i sanayide ve %35’ı tarımda istihdam edilmektedir. Gana’nın 2025 yılındaki GSYH büyüklüğü cari fiyatlarla 112 milyar dolardır. Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, 2024 yılında yıllık reel olarak %5,7 büyüyen Gana ekonomisi 2025 yılında %4,9 oranında büyümüştür.

2024 yılı Aralık ayında gerçekleştirilen genel seçimlerde 8 yıldır iktidarda olan Yeni Vatansever Parti kaybederek, iktidarı Ulusal Demokratik Kongre’ye devretmiştir. Gana, Uluslararası Para Fonu (IMF) destekli makroekonomik reform programı ve dış borç yeniden yapılandırma sürecinin ortağındadır. Mayıs 2023’te Uluslararası Para Fonu (IMF) ile ülke arasında kabul edilen 3 milyar dolar tutarlı Uzatılmış Kredi Kolaylığı (Extended Credit Facility – ECF) anlaşması çerçevesinde, 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 2,3-2,8 milyar doların ödemesi yapılmıştır; bu destek programı 2023-2026 dönemi için düzenlenmiştir.

Ekonomik reform ve IMF programı sayesinde Gana ekonomisi 2024 ve 2025’te altın ve diğer ihracat performansındaki iyileşmelerle büyüme kaydetmiştir. IMF raporlarına göre 2024’te gayri safi yurtiçi hâsıla büyümesi dış sektör ve ihracat kalemleriyle güçlenmiştir.

Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC) verilerine göre, Gana 2024 yılında toplam 20,5 milyar dolarlık ihracat ve 17,4 milyar dolarlık ithalat gerçekleştirmiştir. En yakın ticari ilişkilerini Çin, İsviçre, Birleşik Arap Emirlikleri ve Birleşik Krallık ile kurmuştur. En fazla ithalat yaptığı 18. ülke Türkiye’dir. Türkiye, 2025 yılında Gana’ya 461 milyon dolarlık ihracat yaparken Gana’dan 380 milyon dolarlık ithalat yapmıştır.

Öte yandan, IMF programının iç talepte ve yatırım ortamında yarattığı baskıya rağmen firmalarımızın Gana’ya ilgisi devam etmektedir. Dünya Bankası verilerine göre, Gana’nın 2024 yılında gerçekleşen Doğrudan Yabancı Yatırım (DYY) miktarı 1,7 milyar dolar olmuştur. Gana Yatırım Teşvikleri Merkezi verilerine göre, 2023 yılında DYY içerisinde Çin birinci sıradayken, Türkiye ikinci sıraya yerleşmiştir. 2024 yılının ilk üç çeyreği, 2023 yılının aynı dönemi ile karşılaştırıldığında Türkiye’nin yatırımlarının düşme trendinde olduğu gözlemlenmektedir. 2025 yılının ilk çeyreğinde ise Türkiye Gana’ya yapılan yatırımlar içinde iki proje ile onuncu sıraya yerleşmiştir.

Daha Fazla Görüntüle Daha Az Görüntüle

Bölgede bulunan altın nedeniyle koloni döneminde Altın Sahil olarak adlandırılan Gana'da ihracatın önemli bir kısmını altın madeni ve altından yapılan ürünler oluşturmaktadır. Altın haricinde petrol, elmas, kireç taşı, mangan ve boksit üretimi ve ihracatı yapılan önemli doğal kaynaklardır.

Gana ekonomisinin %40,9’unu oluşturan hizmetler sektöründe hükümetçe sağlanan kamu hizmetleri ve bankacılık faaliyetleri öne çıkmaktadır. Bunları turizm, perakendecilik, restoran ve otel işletmeciliği izlemektedir. Telekomünikasyon ise, hükümetin yatırımları ile hizmetler sektörü içerisinde gittikçe önem kazanmaya başlamıştır. GSYH’sinin %31,5’ini oluşturan sanayi sektöründe gıda işleme sanayi, tütün sanayi, tekstil, kereste, kimya ve kozmetik sanayinin yanı sıra alüminyum ve çelik sanayi öne çıkmaktadır. Bu endüstrilerin tamamı başlangıçta devletçe kurulmuş olmakla beraber bugün çoğunlukla özelleştirilmişlerdir. Gana’da tarım sektörünün GSYH’ye katkısı 2000’li yılların başından bu yana dalgalı bir görünüm sergilemiş ve 2024 yılında %20,9’a ulaşmıştır. Ülkede en önemli tarımsal ürün kakaodur, kakaoyu ormancılık ürünleri, sebzeler, deniz ürünleri ve ananas takip etmektedir.

Türkiye’nin Gana’ya en fazla ihracat yaptığı sektörler pastacılık ürünleri, makine ve mekanik ürünler, değirmencilik sanayi ürünleri, demir veya çelikten eşyalar ve elektronik cihazlar ve parçalarıdır. Bu sektörlerden elektronik cihazlar ve parçaları sektörü haricindeki her sektör son 5 yılda (2020-2024) artış göstermiştir. Yıllık ortalama %10 büyüme ile pastacılık ürünleri, %24 büyüme ile makine ve mekanik ürünler, %16 büyüme ile değirmencilik sanayi ürünleri ve %4 büyüme ile demir veya çelikten eşyalar artış gösteren sektörlerdir ancak elektronik cihazlar ve parçaları sektörü %12 daralma göstermiştir. Bunun yanında, yiyecek, kimyasallar ve uçucu yağlar sektörleri Gana’ya ihracatımızda potansiyel taşımaktadır. Son 5 yılda yiyecek sektöründen et ürünleri %14, hayvansal ve bitkisel yağlar %18, kimya sektöründen inorganik kimyasallar %55, çeşitli kimyasal ürünler %19, uçucu yağlar ise %39 büyüme göstermiştir.

Sulama altyapısı yetersiz olan ve tarımda önceliklerinden biri bu altyapıyı geliştirmek olan Gana’nın gelecekteki makine, kurulum malzemeleri ve ara mamul ihtiyaçlarının takip edilip işbirliği fırsatlarının değerlendirilmesi ülkemiz ihracatçıları için fırsatlar sunmaktadır. Bunun yanında, gıda işleme sanayiinin aktif olduğu fakat yeni teknolojilere ihtiyaç duyulduğu Gana’da, bu alanda teknolojik ekipman ihracatı fırsatlarının değerlendirilmesi, elektrikli cihazlar ihracatımızı canlandırmak için potansiyel taşımakta ve ülkemizin tarım ve tarımsal teknolojiler konularında sahip olduğu bilgi ve birikim, Gana ile geniş bir işbirliği alanı sunmaktadır. Son olarak, petrol aramalarının olumlu sonuçlar verdiği ve petrol üretiminin arttığı Gana, bu alanda da yatırımlara açık durumdadır.

Türkiye’nin Gana’dan en fazla ithalat yaptığı sektörler kakao ve kakao müstahzarları, değerli taşlar ve metaller, kurşun ve kurşundan eşyalar, gıda sanayi artıkları, kauçuk ve mamulleridir. Son 5 yılda (2020-2024) kauçuk ve mamulleri yıllık ortalama %38, değerli taşlar ve metaller ve kakao ve kakao müstahzarları sektörleri ise yıllık ortalama %9 büyüme göstermiştir.

Daha Fazla Görüntüle Daha Az Görüntüle