İran

İran, cari fiyatlarla 434 milyar dolarlık GSYH büyüklüğü ile dünyanın 37. büyük ekonomisidir. İran doğal gaz rezervlerinde Amerika ve Rusya’dan sonra, kanıtlanmış ham petrol rezervlerinde de Venezuela ve Suudi Arabistan’dan sonra dünyada üçüncü sırada yer almaktadır. Ekonomik faaliyet ve hükümet gelirleri büyük ölçüde petrol gelirlerine bağlıdır ve bu nedenle ekonomide dalgalanmalar görülmektedir. İran, Dünya Bankası “İş Yapma Kolaylığı” endeksinde 127. sırada yer almaktadır.

İran'ın 2024 ulusal vizyonu, dini demokrasi, sosyal adalet ve insan haklarına dayalı etik bir toplumu hedeflerken, bilim ve teknolojide ilerleme, ekonomik büyüme ve tam istihdam sağlamayı amaçlamaktadır. Güçlü bir savunma sistemi, bağımsızlık, sosyal refah, eşitlik ve doğal çevrenin korunması öncelikler arasında yer almaktadır. İran bölgesel liderlik hedefiyle ekonomi, bilim ve teknolojide Batı Güney Asya'da birinci olmayı planlamakta, aynı zamanda İslam dünyasında birleştirici bir rol üstlenmeyi ve dünya ile saygı, bilgelik ve iyi niyet temelinde etkili ilişkiler kurmayı hedeflemektedir. İran’ın 91,6 milyonluk toplam nüfusu içerisinde işgücüne katılım oranı %40,5 işsizlik oranı ise %9,1’dir. İran’ın resmi para birimi IRR’dir (İran Riyali). Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, 2023 yılında yıllık %5 oranında büyüyen İran ekonomisinin, 2024 yılında %3,7 oranında büyüyeceği öngörülmektedir.

Ekonomist İstihbarat Birimi (EIU) verilerine göre, 2024-2028 tahmin döneminde 2015 nükleer anlaşmasının yeniden yürürlüğe girmesi için müzakere yapılması ihtimali beklenmemektedir. Gazze'deki savaşın ardından, ABD ile gayri resmi bir "daha az karşılığında daha az" düzenlemesi çerçevesinde yaptırımların hafifletilmesi olasılığı da zayıflamış durumdadır. Gazze'deki savaşın bölgesel bir çatışmaya dönüşmesi beklenmemektedir; ancak İran'ın bu düzenleme çerçevesinde daha önce bloke edilmiş milyarlarca dolarlık dövize erişiminin sıkı bir şekilde kontrol edilmektedir ve bu erişim şimdi tamamen durdurulacaktır. Her halükarda, ABD yaptırımlarının tamamen kaldırılmaması durumunda, İran ekonomisinin mücadele etmeye devam etmesi beklenmektedir. Bunun sonucunda, halen yüksek seyreden enflasyon ve işsizlik ile zayıf ekonomik büyümenin, zaman zaman ortaya çıkan huzursuzluklara yol açması beklenmektedir. 

Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC) verilerine göre, İran en yakın ticari ilişkilerini Çin, Türkiye ve Brezilya ile kurarken en fazla ithalatı Çin’den yapmaktadır. Türkiye, 2023 yılında İran’a 3,2 milyar dolarlık ihracat yaparken İran’dan 2,2 milyar dolarlık ithalat yapmıştır. 2023 yılında İran ile ikili ticaret büyüklüğümüz 5,4 milyar dolara ulaşmıştır.