Özbekistan

Özbekistan

En büyük ithalatçı 2022
En büyük ithalatçı 2022
Çin Halk Cumhuriyeti 18.96Milyar
Dolar
En büyük ihracatçı 2022
En büyük ihracatçı 2022
Diğer 96.08Milyar
Dolar
Türkiye’nin ithalatı
36.48 Milyar $
2019
835.58 Milyon $
2023
Türkiye’nin ihracatı
39.42 Milyar $
2019
1.42 Milyar $
2023

Genel Görünüm

Orta Asya’nın merkezinde bulunan Özbekistan, dünyanın 76. büyük ekonomisine sahiptir. 1997 yılından bu yana her yıl %4’ün üzerinde büyüme kaydeden Özbekistan ekonomisi, güçlü yatırım büyümesi, artan tarımsal üretim ve inşaat faaliyetleri ile günümüzde de gelişimini sürdürmektedir.
Özbekistan, Dünya Bankası “İş Yapma Kolaylığı” endeksinde 69. sıradadır.

Özbekistan’ın başkenti Taşkent’tir. Resmi para birimi Özbekistan Somu’dur (UZS). 34,5 milyonluk nüfusu ile Özbekistan dünyanın 38. kalabalık ülkesidir. Genç bir nüfusa sahip olan Özbekistan’da nüfusun %56’sı 25 yaş ve altıdır. İşgücüne katılım oranı %65 ve işsizlik oranı %9,5’tir. İşgücünün %46’sı hizmetler sektöründe, %29’u sanayi sektöründe ve %25’i tarım sektöründe istihdam edilmektedir. Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre 2021 yılındaki GSYH büyüklüğü cari fiyatlarla 69,2 milyar dolardır. 2021 yılında yıllık reel olarak %7,4 oranında büyüyen Özbekistan ekonomisinin, 2022 yılında büyümesinin %3,4’e yavaşlayacağı beklenmektedir.

Cumhurbaşkanı Shavkat Mirziyoyev, komşu ülkelerle ilişkileri geliştirmek ve yabancı yatırımı çekmek için adımlar atmış, Ekim 2021'de yeniden seçilmiştir. Ekonomist İstihbarat Birimi (EIU) araştırmalarına göre, Özbekistan 2020'de pandemi kaynaklı bir resesyona girmemiş ve ekonominin 2022-2026'da güçlü yatırım girişleriyle birlikte güçlü bir büyüme kaydedeceği tahmin edilmektedir. Özbekistan ekonomisinin, tahmin dönemi boyunca sağlam bir büyüme yolu izleyeceği ancak, Rusya-Ukrayna savaşı ve ardından gelen uluslararası yaptırımların yayılma etkilerinin bir sonucu olarak büyümenin yavaşlayabileceği öngörülmektedir. Yüksek küresel talep ve altın fiyatları ekonomiyi destekleyecek, ancak hızlanan enflasyonun tüketimi baskılayacağı beklenmektedir.

Birleşmiş Milletler (UN) Comtrade verilerine göre, Özbekistan 2021 yılında toplam 14 milyar dolarlık ihracat ve yaklaşık 23,8 milyar dolarlık ithalat gerçekleştirmiştir. En yakın ticari ilişkilerini Çin, Rusya, Güney Kore, Kazakistan ve Türkiye ile kurmuştur. Türkiye, 2021 yılında Özbekistan’a 1,84 milyar dolarlık ihracat yaparken Özbekistan’dan 1,8 milyar dolarlık ithalat yapmıştır. 2021 yılında 3,6 milyar dolarlık ikili ticaret büyüklüğü ile Özbekistan, Türkiye’nin 30. büyük ticari ortağıdır. Son 5 yılda Özbekistan’a ihracatımızın ithalatımızdan daha yüksek büyüme oranına sahip olması Özbekistan’a net ihracatımızın artış trendinde olduğunun göstergesidir.

Daha Fazla Görüntüle Daha Az Görüntüle

Ticari Cazibe Faktörleri

İş yapma kolaylığındaki durumu-2022
3 / 5
Lojistik performansı-2022
2 / 5
Mal ve hizmet ithalatı büyüme (yıllık)-2022
13.65%
Vizesiz Geçiş
Mal ithalatı-2022
84.79 Milyar $
Bir iş kurmak için gereken süre-2022
3.0 gün
Enflasyon (yıllık)-2022
11.45%
Gayri safi yurtiçi hasıla-2022
80.39 Milyar $
GSYİH büyüme (yıllık)-2022
5.67%-2022
Kişi başına düşen brüt milli gelir, PPP (cari uluslararası dolar)-2022
9.64 Bin $
Mal ve hizmet ithalatı (%GSYİH)-2022
44.31%
Mal ihracatı-2022
45.86 Milyar $
Mal ve hizmet ihracatı büyüme (yıllık)-2022
24.56%
Hava Taşımacılığı, navlun (milyon ton-km)-2022
38.03
Konteynır Liman Trafiği (TEU: 20 fit eşdeğer birim)-2022
-
Tarımsal Katma Değer (% GSYİH)-2022
23.47%
Endüstriyel Katma Değer (% GSYİH)-2022
31.09%
Hizmet Katma Değer (% GSYİH)-2022
35.55%
Mal ve Hizmet İhracatı (%GSYİH)-2022
27.27%
Toplam Nüfus-2022
35.64 Milyon
Doğrudan Yabancı Yatırım, net girişler (% GSYİH)-2022
3.11%
Mal ticareti (% GSYİH)-2022
54.17%
Resmi döviz kuru (1 USD karşılığı yerel para birimi)-2022
11,050.15
Sevkiyat noktasından yükleme limanına ortlama teslim süresi-2022
16.0 gün
Teslim limanından alıcıya ortalama teslim süresi-2022
3.0 gün
Bu veriler worldbank ve comtrade veri kaynaklarından alınmıştır.

Dış Ticaret Deseni

Ülkenin İthalatı Ülkenin İhracatı
bilgilendirme-mesaji

Bu bölüm, daha iyi bir deneyim sunabilmek için tablet, masaüstü ve dizüstü bilgisayarlardan erişim için optimize edilmiştir. Görüntüleme yapabilmek için farklı ekran çözünürlüğüne sahip bir cihaz kullanabilir veya tarayıcı pencerenizin boyutlarını değiştirebilirsiniz.

Ülkenin ithalat yaptığı ilk 10 ülke ve bu ülkenin sektör bazında ihracat tutarları aşağıda gösterilmektedir.

20182019202020212022

Ülkenin ihracat yaptığı ilk 10 ülke ve bu ülkenin sektör bazında ithalat tutarları aşağıda gösterilmektedir.

20182019202020212022
Yukarıdaki grafik Comtrade veri kaynağından ilgili ülkenin raporladığı veriler baz alınarak oluşturulmuştur. İlk on ülke içerisinde payı %1'den küçük olan ülkeler gösterilmemektedir.
GTİP kodunuzu girerek ürünün bu ülkedeki dış ticaret verilerini, rakip ülkelerin pazar payını, vergi oranlarını, ihracat koşullarını ve potansiyel ithalatçılarını görüntüleyebilirsiniz.

Sektörler ve Fırsatlar

Hizmetler sektöründe ulaşım ve turizm, Özbekistan’da öne çıkan alanlardır. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü verilerine göre 2019’da 6,7 milyon turist çeken Özbekistan, aynı yıl turizmde en hızlı büyüyen dördüncü ülke (%27,3) konumundadır. 2021’de Özbekistan 1,8 milyon turiste hizmet vererek 422,1 milyon dolar kazanmıştır. Sanayi sektöründe tekstil, gıda işleme, makine yapımı, metalürji ve madencilik en çok üretimin yapıldığı alanlardır. Doğal kaynaklar bakımından zengin olan Özbekistan’da doğal gaz, petrol, kömür, altın, uranyum, gümüş, bakır mamullerinin işlenmesi ve ihraç edilmesi ekonomiye önemli ölçüde katkı sağlamaktadır. Buna ek olarak, gelişmekte olan ve yabancı yatırımların ilgisini çekmeye başlayan otomotiv sektöründe, Almanya’nın Daimler-Benz ve Güney Kore’nin Daewoo firmalarının yatırımlarıyla kayda değer gelişmeler sağlanmıştır.

Tarımın ekonomide büyük rol oynadığı Özbekistan’da başlıca tarım ürünleri pamuk, ipek, sebze, meyve, tahıl ve hayvancılık ürünleridir. Hükümetin yürüttüğü ithal ikameci politikanın bir parçası olarak Özbekistan kendi kendine yeterli bir tahıl üreticisi ülke olmayı ve meyve ve sebze üretimini çeşitlendirmeyi hedeflemektedir.

Türkiye’nin Özbekistan’a en fazla ihracat yaptığı sektörler makineler ve mekanik parçalar, plastik ve mamulleri, demir çelik ürünleri, elektrikli cihazlar ve kimyasallardır. Son 5 yılda her biri artış gösteren bu sektörler arasından yıllık ortalama %33 büyüme ile kimyasallar ve ardından %32 ile elektronik eşyalar en yüksek artışı göstermişlerdir. Yıllık ortalama %14 büyüme ile demir ve çelik ürünleri ise en düşük artışı gösteren sektördür.

Özbekistan’da yılda yaklaşık 6 milyon ton meyve ve sebze üretilmekte olup, bu miktar iç piyasanın ihtiyacını fazlası ile karşılamakta, ancak meyve sebze işleme tesislerindeki yetersizliklerden ve eski teknoloji kullanımından ötürü üretimi yapılan mallar istenilen düzeyde işlenememektedir. Ülkede tarım alanındaki verimliliği artırmaya yönelik bilimsel çalışmalara büyük önem vermektedir. Bu amaçla, Özbek Tarımı Bilimsel Verimlilik Merkezi’ni kurmuştur. Bu kuruluş, Tarım Bakanlığı ve diğer kuruluşlarla işbirliği yaparak ülkedeki tarım komplekslerinin sorunları konusunda bilimsel araştırmalar yapmayı ve tarımsal üretim etkinliğini en üst seviyeye çıkarmayı hedeflemektedir. Türk ihracatçıların, Özbekistan’da tarım teknolojisi alanındaki ihtiyaçları giderme ve verimliliği artırmaya çalışan ilgili kuruluş ile işbirliği fırsatlarını değerlendirmeleri faydalı olacaktır.

Türkiye’nin Özbekistan’dan en fazla ithalat yaptığı sektörler bakır ve mamulleri, pamuk, çinko ve mamulleri, plastik ve mamulleri ve sebzelerdir. Son 5 yılda yıllık ortalama %16 düşüş kaydeden sebzeler hariç diğerleri artış gösteren bu sektörler arasından yıllık ortalama %33 büyüme ile pamuk en çok artış gösteren sektördür. Yıllık ortalama %2 büyüme ile plastik ve mamulleri ise en düşük artışı gösteren sektördür.

Daha Fazla Görüntüle Daha Az Görüntüle

Ticaret Müşavirinden Notlar

Ticaret Müşavirlerinin bulundukları ülkede sahadan edindikleri ve ihracatınızı doğrudan etkileyebilecek güncel gelişmeler ve mevzuat değişikliklerine ilişkin notlara bu bölümde ulaşabilirsiniz.

Ülkenin İthalat Potansiyeline Göre Ürünler

Potansiyele göre sektörler

{{sectorIndex+1 + index*6}} - {{sectorItem.sectorName}}

Sektör içinde potansiyeli en yüksek ürünler

Potansiyel, ilgili ülkede seçilen sektörde yer alan ürünlere duyulan ihtiyacın büyüklüğünün 1000’lik skala üzerinden gösterilmesidir.

Yapay zeka teknolojisi kullanan Akıllı İhracat Robotu, ihracatçıların geçmiş verilerinden ve farklı veri kaynaklarından elde ettiği yaklaşık 10 milyon satır veriyi anlık olarak işleyerek kişiye özel hedef pazar önerisi yapmaktadır. Seçeceğiniz hedef pazarlar için dış ticaret verileri, vergi oranları, ihracat koşulları, ithalatçı listeleri gibi ihracat yol haritanızı oluşturmanıza yardımcı olacak birçok bilgiyi görüntüleyebilirsiniz.
Robota Git

İkili Anlaşmalar

İki ülke arasında yapılan ticari anlaşmalar gerek vergiler gerekse gümrük uygulamaları bakımından ihracatta büyük önem taşımaktadır. Anlaşma metinlerine detay görüntüle butonunundan ulaşabilirsiniz.

Serbest Ticaret Anlaşması
Bölgesel Ticaret Anlaşması
Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması
Tercihli Ticaret Anlaşması
Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması

Ülkedeki Teknik Engeller

Ülkelerin farklı teknik düzenlemeleri, test ve belgelendirme işlemleri hakkında bilgi edinmek ve ihracat öncesi dönemde varsa teknik engellere yönelik önlem almak ihracatınızı geliştirmek için kritik öneme sahiptir. Aşağıda teknikengel.gov.tr adresi kaynak alınarak hazırlanan bilgileri görüntüleyebilirsiniz.

Ülkedeki yetkili kurum ve kuruluşlar ile iletişim bilgileri

Özbekistan, ithalatta standardizasyon, ürün güvenliği, denetim sistemi ve kalite kontrolüne büyük önem vermektedir. Bu işlemler Uzstandart Devlet Standardizasyon, Metroloji ve Sertifikasyon Ajansı tarafından hormonize edilerek yürütülmektedir. 

Özbekistan’da yürürlükte olan teknik düzenleme ve standartların uluslararası ve AB standart, rehber ve dokümanları ile uyumlu olması için çaba sarfedilmektedir. Sorunlarla Uzstandart Devlet Standardizasyon, Metroloji ve Sertifikasyon Ajansı’na (www.standart.uz) ilgilenmektedir.
 

Ülkeye ihracatta zorunlu belgeler
Zorunlu Belgeler ve Belgeleri Düzenleyen Kurumlar

İthalatçı firma malın menşe, ihracat ülkesi, güvenlik şartlarına uygunluğu vs. hakkında dökümanları Uzstandart Devlet Standardizasyon, Metroloji ve Sertifikasyon Ajansı’na vermek zorundadır.
Ayrıca Tüketim malları ve beyaz eşya ürünlerinin Özbekçe olarak etiketlenme zorunluluğu bulunmaktadır. BDT ülkeleri ve TSE tarafından verilen seritifikalar Özbekistan’da kabul edilmektedir.
Diğer taraftan, Özbekistan’a yapılacak ihracatta gümrük otoritesi tarafından
- Kontrat.
- Uygunluk Belgesi
- Menşe Şahadetnamesi.
- Kontratın Dış Ekonomik İlişkiler, Yatırımlar ve Ticaret Bakanlığı tarafından kayda alındığına dair sertifika ve ait olduğu bankadan hesaba konulduğuna dair tastikli kontrat.
- Gümrük vergilerinin ve masraflarının ödendiğine ait Ödeme Belgesi.
Gümrük vergilerinin ertelenmiş veya taksitli ödeme durumlarında, ödeme belgesi yerine bölgesel gümrük idaresinin yazılı belgesi, gümrük ödemelerini ödeyemeyeceği taktirde mal veya nakliye aracının garanti olarak konulduğu, bankanın garanti mektubu yada ödemesi gereken miktardaki paranın gümrük idaresi hesabına yatırılması gerekir.
- Gümrük Beyannamesi (aslı, gümrük otoritelerince onaylanmış fotokopisi veya ithalatçı beyanı).
- Ulaşım ve Nakliye Belgeleri (Fatura/İnvoice vs.),
- Bitki Sağlığı Sertifikası; Karantina (Veteriner) Sertifikası, tahıl ürünleri için kalite belgesi (GTİP no: 071310 - 071333, 0713400000, 0713900000, 1001 - 1007, 100810000 - 100820000, 100890, 1101 - 1104, 1201, 1202, 120400 - 1207).
- Lisans.
- Gerekli durumlarda yetkili kurumlar izni aranmaktadır.

Zorunlu Belgelenmeye Tabi Ürünler

Zorunlu sertifikalandırmaya tabi ürünler listesi Özbekistan Bakanlar Kurulu tarafından yayınlanmaktadır.

Ülkede ürün güvenliği denetimleri
Ülkede Ürünlerin Güvenliğinin Tespiti Amacıyla Kullanılan Sistemler ve Sorumlu Kuruluşlar

Özbekistan’a ithal edilen ürünlerin ilgili güvenlik şartlarına uygunluğunun denetimi genelde ithalat aşamasında yapılmaktadır.
Tüketim malları Uzstandart Devlet Standardizasyon, Metroloji ve Sertifikasyon Ajansı, eczacılık ürünleri Özbekistan Sağlık Bakanlığı, askeri mühimmat ve malzemelerin ithalatı ile ilgili denetimler ise Özbekistan Savunma Bakanlığı tarafından gerçekleştirilmektedir.
Şüphe çekildiğinde daha çok transit taşınan kargo ürünleri tek tek aranmakta ve taşıma belgeleriyle uyumlu olup olmadığı kontrol edilmektedir.
Özbekistan’a yapılan ihracatta sevk öncesi inceleme zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak bu ülkeden yurtdışına ihracat yapıldığında yurtdışındaki ithalatçının talebine istinaden sevk öncesi inceleme yapılmaktadır.
 
Özbekistan’da SGS Uzbekistan, CBIS, Independent Inspection Services (IIS),  Bureau  Veritas Inspections Services Tashkent, Mega Expert Group, OMIC Tashkent, Rastameks Servis, Tashekspertiza, West Oil Gas Consulting gibi gözetim şirketleri zorunlu sevk öncesi inceleme işlemlerini yapmaktadır. Bu şirketlerin belirlenmeleri için genelde ihaleler açılmamaktadır. Ama ithalatçı firma isterse ihale ilanı verebilmektedir. (http://www.goldenpages.uz/company/?Id=67123&CatId=3008)

Ülke Haberleri

05/25/2021
Türk-Özbek ticaretinde 5 milyar dolarlık hedef

Ticaret Bakanı Pekcan, "İki ülke arasında 2 milyar dolar seviyesinde dengeli bir ticaret hacmimiz var. Amacımız; bunu Cumhurbaşkanlarımızın da öngördüğü 5 milyar dolara çıkarmak ve iki tarafın da kazanacağı dengeli bir ticaret hacmidir." dedi.

Dış Ticaret
Türk-Özbek ticaretinde 5 milyar dolarlık hedef
03/03/2021
İSİB, 2021’in ilk sanal heyet organizasyonunu Özbekistan’a düzenliyor

İklimlendirme Sanayi İhracatçıları Birliği (İSİB), 2021 yılının ilk sanal heyet organizasyonunu 26-28 Ocak'ta Özbekistan’a düzenliyor. Özbekistan sanal Heyet organizasyonuna Türkiye’den 20 firmanın katılımı bekleniyor.

Dış Ticaret
İSİB, 2021’in ilk sanal heyet organizasyonunu Özbekistan’a düzenliyor
03/03/2021
Türk iklimlendirme sektörü Özbekistan'da hedef büyüttü

Türkiye iklimlendirme sektörü olarak bu yıl Özbekistan'da pazar paylarını yüzde 10 seviyesine getirmek istediklerini belirten İSİB Yönetim Kurulu Üyesi ve Özbekistan Sanal Ticari Heyet Başkanı Levent Aydın, "Pandeminin ardından ülkeler ve sektörler arası ilişkilerin daha da yukarılara çıkacağını ve ihracat hedeflerimizi daha da yükselteceğimizi düşünüyoruz." dedi.

Sektör
Türk iklimlendirme sektörü Özbekistan'da hedef büyüttü
03/03/2021
Özbekistan'dan 5 ülkeye vizesiz seyahat hakkı

Özbekistan, son yıllarda sürdürdüğü turizmi geliştirme girişimleri kapsamında 5 ülkeye daha 10 günlüğüne vizesiz seyahat hakkı tanıdı.

Güncel
Özbekistan'dan 5 ülkeye vizesiz seyahat hakkı
07/13/2020
Bakan Pekcan: AgriVirtual, Türkiye'nin yerli-milli yazılımla yapılan ilk sanal fuarı

Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan "Tarım-hayvancılık makinaları sektöründeki AgriVirtual, Türkiye'nin hem 3 boyutlu hem de yerli-milli yazılımla yapılan ilk sanal fuarı." dedi

Teknoloji
Bakan Pekcan: AgriVirtual, Türkiye'nin yerli-milli yazılımla yapılan ilk sanal fuarı

Ticaret Müşavirliklerimiz ve Ataşeliklerimiz

TAŞKENT BÜYÜKELÇİLİĞİ Abdullah Yavuz TÜRKER Ticaret Müşaviri Turkish Embassy Office of the Commercial Counsellor Akademik Yahya Gulomov Küçesi No: 87 TASHKENT / UZBEKISTAN
taskent@ticaret.gov.tr
00 998 71 233 2919
(IP Tel) 0 312 204 81 06
(Fax) 00 998 71 233 91 76
TAŞKENT BÜYÜKELÇİLİĞİ Hüseyin Ersin TOPALOĞLU Ticaret Müşaviri Turkish Embassy Office of the Commercial Counsellor Akademik Yahya Gulomov Küçesi No: 87 TASHKENT / UZBEKISTAN
taskent@ticaret.gov.tr
00 998 71 233 2919
(IP Tel) 0 312 204 81 06
(Fax) 00 998 71 233 91 76
chatbot
HEMEN GİRİŞ YAP VE SORULARINI SOR chatbot