Özbekistan

Özbekistan

En büyük ithalatçı 2019
En büyük ithalatçı 2019
Çin Halk Cumhuriyeti 5.05Milyar
Dolar
En büyük ihracatçı 2019
En büyük ihracatçı 2019
Diğer 6.57Milyar
Dolar
Türkiye’nin ithalatı
711.55 Milyon $
2015
1.14 Milyar $
2019
Türkiye’nin ihracatı
488.65 Milyon $
2015
1.23 Milyar $
2019

Genel Görünüm

Orta Asya’nın merkezinde bulunan Özbekistan, dünyanın 86. büyük ekonomisine sahiptir. 1997 yılından bu yana her yıl %4’ün üzerinde büyüme kaydeden Özbekistan ekonomisi, güçlü yatırım büyümesi, artan tarımsal üretim ve inşaat faaliyetleri ile günümüzde de gelişimini sürdürmektedir. Özbekistan, Dünya Bankası “İş Yapma Kolaylığı” endeksinde 69. sıradadır.

Özbekistan’ın başkenti Taşkent’tir. Resmi para birimi Özbekistan Somu’dur (UZS). Resmi dil olan Özbekçe, Orta Asya genelinde en çok konuşulan dildir. Özbekistan nüfusunun %5’ini Ruslar oluşturmakta, Sovyetler döneminden kalan etkilerin devam etmesi ile Rusça da yerel halk tarafından konuşulan diller arasındadır. Yönetim biçimi olarak başkanlık sistemi belirlenmiştir, ancak demokratik sistemi yerleştirmeye yönelik çok partili sisteme geçiş için düzenlemeler yapılmaktadır. Özbekistan, günümüzdeki yedi bağımsız Türk devletinden biri olup Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) üyesidir. Bunun yanında, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı ve Birleşmiş Milletler üyeliği bulunmaktadır.

33,5 milyonluk nüfusu ile Özbekistan dünyanın 42. kalabalık ülkesidir. Genç bir nüfusa sahip olan Özbekistan’da nüfusun %56’sı 25 yaş ve altıdır. İşgücüne katılım oranı %65 ve işsizlik oranı %5,9’dur. İşgücünün %46’sı hizmetler sektöründe, %29’u sanayi sektöründe ve %25’i tarım sektöründe istihdam edilmektedir. Dünya Bankası'na göre, 2019 yılındaki GSYH büyüklüğü cari fiyatlarla 57,9 milyar dolardır. 2019 yılında yıllık reel olarak %5,56 oranında büyüyen Özbekistan ekonomisinin, 2020 yılında COVID-19 pandemisin etkisi ile büyümesinin %1,8’e yavaşlayacağı beklenmektedir.

Comtrade verilerine göre, Özbekistan 2019 yılında toplam 14,9 milyar dolarlık ihracat ve yaklaşık 21,8 milyar dolarlık ithalat gerçekleştirmiştir. En yakın ticari ilişkilerini Çin, Rusya, Güney Kore, Kazakistan ve Türkiye ile kurmuştur. Türkiye, 2019 yılında Özbekistan’a 1,23 milyar dolarlık ihracat yaparken Özbekistan’dan 1,14 milyar dolarlık ithalat yapmıştır. 2019 yılında 2,3 milyar dolarlık ikili ticaret büyüklüğü ile Özbekistan, Türkiye’nin 36. büyük ticari ortağıdır. Son 5 yılda Özbekistan’a ihracatımızın ithalatımızdan daha yüksek büyüme oranına sahip olması Özbekistan’a net ihracatımızın artış trendinde olduğunun göstergesidir.

Daha Fazla Görüntüle Daha Az Görüntüle

Ticari Cazibe Faktörleri

İş yapma kolaylığındaki durumu
3 / 5
Lojistik performansı
2 / 5
Mal ve hizmet ithalatı büyüme (yıllık)
24.88%
Vizesiz Geçiş
VAR
Mal ithalatı 2019
21.86 Milyar $
Bir iş kurmak için gereken süre
3.0 gün
Enflasyon (yıllık)
-
Gayri safi yurtiçi hasıla
57.92 Milyar $
GSYİH büyüme (yıllık)
5.56%
Kişi başına düşen brüt milli gelir, PPP (cari uluslararası dolar)
7.40 Bin $
Mal ve hizmet ithalatı (%GSYİH)
41.82%
Mal ihracatı 2019
14.92 Milyar $
Mal ve hizmet ihracatı büyüme (yıllık)
23.92%
Hava Taşımacılığı, navlun (milyon ton-km)
89.43
Konteynır Liman Trafiği (TEU: 20 fit eşdeğer birim)
-
Tarımsal Katma Değer (% GSYİH)
25.52%
Endüstriyel Katma Değer (% GSYİH)
33.16%
Hizmet Katma Değer (% GSYİH)
32.25%
Mal ve Hizmet İhracatı (%GSYİH)
31.2%
Toplam Nüfus
33.58 Milyon
Doğrudan Yabancı Yatırım, net girişler (% GSYİH)
3.95%
Mal ticareti (% GSYİH)
67.33%
Resmi döviz kuru (1 USD karşılığı yerel para birimi)
8,836.79
Sevkiyat noktasından yükleme limanına ortlama teslim süresi
16.0 gün
Teslim limanından alıcıya ortalama teslim süresi
3.0 gün
Bu veriler worldbank ve comtrade veri kaynaklarından alınmıştır.

Dış Ticaret Deseni

Ülkenin İthalatı Ülkenin İhracatı
bilgilendirme-mesaji

Bu bölüm, daha iyi bir deneyim sunabilmek için tablet, masaüstü ve dizüstü bilgisayarlardan erişim için optimize edilmiştir. Görüntüleme yapabilmek için farklı ekran çözünürlüğüne sahip bir cihaz kullanabilir veya tarayıcı pencerenizin boyutlarını değiştirebilirsiniz.

Ülkenin ithalat yaptığı ilk 10 ülke ve bu ülkenin sektör bazında ihracat tutarları aşağıda gösterilmektedir.

20152016201720182019

Ülkenin ihracat yaptığı ilk 10 ülke ve bu ülkenin sektör bazında ithalat tutarları aşağıda gösterilmektedir.

20152016201720182019
Yukarıdaki grafik Comtrade veri kaynağından ilgili ülkenin raporladığı veriler baz alınarak oluşturulmuştur. İlk on ülke içerisinde payı %1'den küçük olan ülkeler gösterilmemektedir.
GTİP kodunuzu girerek ürünün bu ülkedeki dış ticaret verilerini, rakip ülkelerin pazar payını, vergi oranlarını, ihracat koşullarını ve potansiyel ithalatçılarını görüntüleyebilirsiniz.

Sektörler ve Fırsatlar

Hizmetler sektöründe ulaşım ve turizm, Özbekistan’da öne çıkan alanlardır. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü verilerine göre 2019’da 6,7 milyon turist çeken Özbekistan, aynı yıl turizmde en hızlı büyüyen dördüncü ülke (%27,3) konumundadır. Sanayi sektöründe tekstil, gıda işleme, makine yapımı, metalurji ve madencilik en çok üretimin yapıldığı alanlardır. Doğal kaynaklar bakımından zengin olan Özbekistan’da doğal gaz, petrol, kömür, altın, uranyum, gümüş, bakır mamüllerinin işlenmesi ve ihraç edilmesi ekonomiye önemli ölçüde katkı sağlamaktadır. Buna ek olarak, gelişmekte olan ve yabancı yatırımların ilgisini çekmeye başlayan otomotiv sektöründe, Almanya’nın Daimler-Benz ve Güney Kore’nin Daewoo firmalarının yatırımlarıyla kayda değer gelişmeler sağlanmıştır.

Tarımın ekonomide büyük rol oynadığı Özbekistan’da başlıca tarım ürünleri pamuk, ipek, sebze, meyve, tahıl ve hayvancılık ürünleridir. Hükümetin yürüttüğü ithal ikameci politikanın bir parçası olarak Özbekistan kendi kendine yeterli bir tahıl üreticisi ülke olmayı ve meyve ve sebze üretimini çeşitlendirmeyi hedeflemektedir.

Türkiye’nin Özbekistan’a en fazla ihracat yaptığı sektörler makineler ve mekanik parçalar, plastik ve mamülleri, demir çelik ürünleri, elektrikli cihazlar ve mobilyadır. Son 5 yılda her biri artış gösteren bu sektörler arasından yıllık ortalama %72 büyüme ile halılar en çok artış gösteren sektördür. Yıllık ortalama %13 büyüme ile plastik ve mamülleri ise en düşük artışı gösteren sektördür.

Özbekistan’da yılda yaklaşık 6 milyon ton meyve ve sebze üretilmekte olup, bu miktar iç piyasanın ihtiyacını fazlası ile karşılamakta, ancak meyve sebze işleme tesislerindeki yetersizliklerden ve eski teknoloji kullanımından ötürü üretimi yapılan mallar istenilen düzeyde işlenememektedir. Ülkede tarım alanındaki verimliliği artırmaya yönelik bilimsel çalışmalara büyük önem vermektedir. Bu amaçla, Özbek Tarımı Bilimsel Verimlilik Merkezi’ni kurmuştur. Bu kuruluş, Tarım Bakanlığı ve diğer kuruluşlarla işbirliği yaparak ülkedeki tarım komplekslerinin sorunları konusunda bilimsel araştırmalar yapmayı ve tarımsal üretim etkinliğini en üst seviyeye çıkarmayı hedeflemektedir. Türk ihracatçıların, Özbekistan’da tarım teknolojisi alanındaki ihtiyaçları giderme ve verimliliği artırmaya çalışan ilgili kuruluş ile işbirliği fırsatlarını değerlendirmeleri faydalı olacaktır.

Türkiye’nin Özbekistan’dan en fazla ithalat yaptığı sektörler bakır ve mamulleri, pamuk, çinko ve mamulleri, plastik ve mamulleri ve sebzelerdir. Son 5 yılda her biri artış gösteren bu sektörler arasından yıllık ortalama %113 büyüme ile plastik ve mamulleri en çok artış gösteren sektördür. Yıllık ortalama %4 büyüme ile bakır ve mamulleri ise en düşük artışı gösteren sektördür.

Daha Fazla Görüntüle Daha Az Görüntüle

Ticaret Müşavirinden Notlar

Ticaret Müşavirlerinin bulundukları ülkede sahadan edindikleri ve ihracatınızı doğrudan etkileyebilecek güncel gelişmeler ve mevzuat değişikliklerine ilişkin notlara bu bölümde ulaşabilirsiniz.

Ülkenin İthalat Potansiyeline Göre Ürünler

Potansiyele göre sektörler

{{sectorIndex+1 + index*6}} - {{sectorItem.sectorName}}

Sektör içinde potansiyeli en yüksek ürünler

{{countryImportPotentialList[1].gtipNumber}}
{{countryImportPotentialList[0].gtipNumber}}
{{countryImportPotentialList[2].gtipNumber}}
  • {{index + 1}}
    GTİP {{item.gtipNumber}}
    {{item.potential}}/1000
  • {{index + 6}}
    GTİP {{item.gtipNumber}}
    {{item.potential}}/1000

Potansiyel, ilgili ülkede seçilen sektörde yer alan ürünlere duyulan ihtiyacın büyüklüğünün 1000’lik skala üzerinden gösterilmesidir.

Yapay zeka teknolojisi kullanan Akıllı İhracat Robotu, ihracatçıların geçmiş verilerinden ve farklı veri kaynaklarından elde ettiği yaklaşık 10 milyon satır veriyi anlık olarak işleyerek kişiye özel hedef pazar önerisi yapmaktadır. Seçeceğiniz hedef pazarlar için dış ticaret verileri, vergi oranları, ihracat koşulları, ithalatçı listeleri gibi ihracat yol haritanızı oluşturmanıza yardımcı olacak birçok bilgiyi görüntüleyebilirsiniz.
Robota Git

İkili Anlaşmalar

İki ülke arasında yapılan ticari anlaşmalar gerek vergiler gerekse gümrük uygulamaları bakımından ihracatta büyük önem taşımaktadır. Anlaşma metinlerine detay görüntüle butonunundan ulaşabilirsiniz.

Serbest Ticaret Anlaşması
Bölgesel Ticaret Anlaşması
Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması
Tercihli Ticaret Anlaşması
Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması

Ülkedeki Teknik Engeller

Ülkelerin farklı teknik düzenlemeleri, test ve belgelendirme işlemleri hakkında bilgi edinmek ve ihracat öncesi dönemde varsa teknik engellere yönelik önlem almak ihracatınızı geliştirmek için kritik öneme sahiptir. Aşağıda teknikengel.gov.tr adresi kaynak alınarak hazırlanan bilgileri görüntüleyebilirsiniz.

Ülkedeki yetkili kurum ve kuruluşlar ile iletişim bilgileri

Özbekistan, ithalatta standardizasyon, ürün güvenliği, denetim sistemi ve kalite kontrolüne büyük önem vermektedir. Bu işlemler Uzstandart Devlet Standardizasyon, Metroloji ve Sertifikasyon Ajansı tarafından hormonize edilerek yürütülmektedir. 

Özbekistan’da yürürlükte olan teknik düzenleme ve standartların uluslararası ve AB standart, rehber ve dokümanları ile uyumlu olması için çaba sarfedilmektedir. Sorunlarla Uzstandart Devlet Standardizasyon, Metroloji ve Sertifikasyon Ajansı’na (www.standart.uz) ilgilenmektedir.
 

Ülkeye ihracatta zorunlu belgeler
Zorunlu Belgeler ve Belgeleri Düzenleyen Kurumlar

İthalatçı firma malın menşe, ihracat ülkesi, güvenlik şartlarına uygunluğu vs. hakkında dökümanları Uzstandart Devlet Standardizasyon, Metroloji ve Sertifikasyon Ajansı’na vermek zorundadır.
Ayrıca Tüketim malları ve beyaz eşya ürünlerinin Özbekçe olarak etiketlenme zorunluluğu bulunmaktadır. BDT ülkeleri ve TSE tarafından verilen seritifikalar Özbekistan’da kabul edilmektedir.
Diğer taraftan, Özbekistan’a yapılacak ihracatta gümrük otoritesi tarafından
- Kontrat.
- Uygunluk Belgesi
- Menşe Şahadetnamesi.
- Kontratın Dış Ekonomik İlişkiler, Yatırımlar ve Ticaret Bakanlığı tarafından kayda alındığına dair sertifika ve ait olduğu bankadan hesaba konulduğuna dair tastikli kontrat.
- Gümrük vergilerinin ve masraflarının ödendiğine ait Ödeme Belgesi.
Gümrük vergilerinin ertelenmiş veya taksitli ödeme durumlarında, ödeme belgesi yerine bölgesel gümrük idaresinin yazılı belgesi, gümrük ödemelerini ödeyemeyeceği taktirde mal veya nakliye aracının garanti olarak konulduğu, bankanın garanti mektubu yada ödemesi gereken miktardaki paranın gümrük idaresi hesabına yatırılması gerekir.
- Gümrük Beyannamesi (aslı, gümrük otoritelerince onaylanmış fotokopisi veya ithalatçı beyanı).
- Ulaşım ve Nakliye Belgeleri (Fatura/İnvoice vs.),
- Bitki Sağlığı Sertifikası; Karantina (Veteriner) Sertifikası, tahıl ürünleri için kalite belgesi (GTİP no: 071310 - 071333, 0713400000, 0713900000, 1001 - 1007, 100810000 - 100820000, 100890, 1101 - 1104, 1201, 1202, 120400 - 1207).
- Lisans.
- Gerekli durumlarda yetkili kurumlar izni aranmaktadır.

Zorunlu Belgelenmeye Tabi Ürünler

Zorunlu sertifikalandırmaya tabi ürünler listesi Özbekistan Bakanlar Kurulu tarafından yayınlanmaktadır.

Ülkede ürün güvenliği denetimleri
Ülkede Ürünlerin Güvenliğinin Tespiti Amacıyla Kullanılan Sistemler ve Sorumlu Kuruluşlar

Özbekistan’a ithal edilen ürünlerin ilgili güvenlik şartlarına uygunluğunun denetimi genelde ithalat aşamasında yapılmaktadır.
Tüketim malları Uzstandart Devlet Standardizasyon, Metroloji ve Sertifikasyon Ajansı, eczacılık ürünleri Özbekistan Sağlık Bakanlığı, askeri mühimmat ve malzemelerin ithalatı ile ilgili denetimler ise Özbekistan Savunma Bakanlığı tarafından gerçekleştirilmektedir.
Şüphe çekildiğinde daha çok transit taşınan kargo ürünleri tek tek aranmakta ve taşıma belgeleriyle uyumlu olup olmadığı kontrol edilmektedir.
Özbekistan’a yapılan ihracatta sevk öncesi inceleme zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak bu ülkeden yurtdışına ihracat yapıldığında yurtdışındaki ithalatçının talebine istinaden sevk öncesi inceleme yapılmaktadır.
 
Özbekistan’da SGS Uzbekistan, CBIS, Independent Inspection Services (IIS),  Bureau  Veritas Inspections Services Tashkent, Mega Expert Group, OMIC Tashkent, Rastameks Servis, Tashekspertiza, West Oil Gas Consulting gibi gözetim şirketleri zorunlu sevk öncesi inceleme işlemlerini yapmaktadır. Bu şirketlerin belirlenmeleri için genelde ihaleler açılmamaktadır. Ama ithalatçı firma isterse ihale ilanı verebilmektedir. (http://www.goldenpages.uz/company/?Id=67123&CatId=3008)

Ticaret Müşavirliklerimiz ve Ataşeliklerimiz

TAŞKENT BÜYÜKELÇİLİĞİ Abdullah Yavuz TÜRKER Ticaret Müşaviri Turkish Embassy Office of the Commercial Counsellor Akademik Yahya Gulomov Küçesi No: 87 TASHKENT / UZBEKISTAN
taskent@ticaret.gov.tr
00 998 71 233 2919
(IP Tel) 0 312 204 81 06
(Fax) 00 998 71 233 91 76
TAŞKENT BÜYÜKELÇİLİĞİ Hüseyin Ersin TOPALOĞLU Ticaret Müşaviri Turkish Embassy Office of the Commercial Counsellor Akademik Yahya Gulomov Küçesi No: 87 TASHKENT / UZBEKISTAN
taskent@ticaret.gov.tr
00 998 71 233 2919
(IP Tel) 0 312 204 81 06
(Fax) 00 998 71 233 91 76