Fas Ülke Analizi - Kolay İhracat Platformu

Dünyanın 57. büyük ekonomisi olan Fas, politik olarak istikrarlı bir ülke olmasıyla öne çıkmakta ve çoğu kaynakta iş dostu bir ülke olarak anılmaktadır. Uzun yıllardır sabit bir şekilde büyüyen Fas ekonomisinin Avrupa ile yapısal entegrasyonu Afrika'nın geri kalanından daha yüksektir. Bunun yanında, ülke, Afrika kıtasındaki fırsatlardan da giderek daha fazla faydalanmaktadır. Çeşitli şehirlerinde yer alan ve ticari trafiğin yoğun olduğu limanları ile Avrupa ve Afrika arasında ticari bir köprü niteliğinde olduğunu söylemek doğru olacaktır. Ülkenin, yabancı yatırımları çekmek amacıyla ulusal yatırım ajansı AMDIE ve yerel yatırım merkezleri aracılığıyla sağladığı birçok farklı teşviki bulunmaktadır. Ayrıca “Kazablanka Finans Şehri” de ülkeye yatırım yapmak isteyen uluslararası şirketlere çeşitli destekler sunmaktadır. Fas’ın resmi para birimi Fas Dirhemi, resmi dili Arapça ve iş ve diplomasi dili ise Fransızcadır.

Fas, iş yapma kolaylığı sayesinde giderek daha fazla tanınmaktadır. Dünya Bankası tarafından yayımlanan güncel "Business Ready" (2025) raporunda Fas, 101 ekonomi arasında 63,44 puanlık genel skoru ile Kuzey Afrika ve tüm Arap dünyasında 2. sırada konumlanmıştır. Fas, raporda özellikle "Kamu Hizmetleri" kalitesinde 64,55 puan alırken, altyapı ve kamu hizmetleri genelinde 80,05 gibi yüksek bir performans sergilemiştir. Fas 38,7 milyonluk nüfusu ile önemli bir pazar boyutu sağlamaktadır. Dünya Bankası verilerine göre, işgücüne katılım oranı %43,5 ve işsizlik oranı %13,0’tür. İşgücünün yaklaşık %46’sı hizmetler sektöründe, %30’u tarım ve %24’ü sanayi sektöründe istihdam edilmektedir. Fas’ın 2024 yılındaki GSYH büyüklüğü cari fiyatlarla 160,6 milyar dolardır. Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, 2024 yılında yıllık reel olarak %3,8 büyüyen Fas ekonomisinin, 2025 yılında reel olarak %4,4 ile %4,9 arasında hızlı bir büyüme kaydettiği tahmin edilmektedir.

Fas Yüksek Planlama Komisyonu (HCP)’nun rakamlarına göre ise 2025 yılı itibariyle işsizlik oranı %13,0 olarak belirlenmiş, iş gücüne katılım oranı ise %43,5 olarak ölçülmüştür. İşgücünün yaklaşık %45’i hizmetler sektöründe sektöründe istihdam edilmektedir.

Fas tarafı verilerini esas alarak bakıldığında, Dünya Ticaret Merkezi (ITC) verilerine göre, Fas 2025 yılında toplam 46,9 milyar dolarlık ihracat ve 82,2 milyar dolarlık ithalat yapmıştır. 2025 yılında ithalat artışının ihracatı geçmesiyle mal ticareti açığı 35,3 milyar dolara (353,1 milyar MAD) yükselmiştir. En yakın ticari ilişkilerini İspanya, Fransa ve ABD ile kurmuştur. Fas tarafı rakamlarına göre Türkiye 2025 yılında Fas’a 4,32 milyar dolarlık ihracat yaparken, Fas’tan 1,93 milyar dolarlık ithalat gerçekleştirmiştir. 2025 yılında Fas ile ikili ticaret hacmimiz Serbest Ticaret Anlaşması'nın yürürlüğe girmesinden bu yana ilk kez 5 milyar dolar eşiğini aşarak 6,25 milyar dolara ulaşmıştır.

Daha Fazla Görüntüle Daha Az Görüntüle

Arap dünyasında, petrol dışı GSYH büyüklüğü ile Mısır’ın ardından ikinci sırada olan Fas ekonomisinin önemli gelir kaynakları otomotiv tarım, tekstil, turizm ve fosfat mineralleridir. Fas için ekonomideki ağırlığını sürdüren tarım sektörü, GSYH’nin %11’ini ve istihdamın %26,3’ünü oluşturan önemli bir sektördür. En çok üretilen tarım ürünleri tahıllar (buğday, arpa), narenciye (portakal, mandalina), zeytin, gülgiller (badem, elma, kayısı vb.), yiyeceklik baklagiller, şeker pancarı ve sebzelerdir (özellikle patates ve domates). Ülkede devamlı gelişmekte olan tekstil sektörü, imalat sanayi GSYH’nin %15’ini oluşturmaktadır. Fas, dünyadaki fosfat rezervlerinin %70’ine sahiptir ve Çin’den sonra dünyanın 2. büyük fosfat minerali üreticisidir.

Fas tarafı rakamlarına göre, Türkiye’nin Fas’a en fazla ihracat yaptığı sektörler otomotiv, demir ve çelik, demir veya çelikten eşyalar, makine ve mekanik parçalar ile mineral yakıtlar ve yağlardır. 2021-2025 dönemini kapsayan son 5 yılda, otomotiv sektörü %23,35, demir ve çelik sektörü ise %5,53 oranında büyüme kaydetmiştir. Bu dönemde en dikkat çekici yükselişi, yaklaşık %718 gibi rekor bir artış oranıyla mineral yakıtlar ve yağlar sektörü göstermiştir.

Fas, istikrarlı ekonomik büyümesini ulaşım ve altyapı stratejisi ile destekleyerek kalkınmayı amaçlamaktadır. Ulaşım projeleri arasında yeni otoyol ve demiryolu inşaatları ile birlikte liman ve havaalanlarına yapılacak olan geliştirmeler yer almaktadır. Ayrıca, yeni şehir ve sanayi alanlarının inşaatı planlanmaktadır. Ülkede son dönemde, 2030 Dünya Kupası ve yönelik stadyum ve tesislerin inşaatı hız kazanmıştır. Bununla birlikte, ülkenin önemli gelir kaynaklarından olan turizm sektörünü geliştirmek için otel, eğlence tesisi ve tatil köyü inşaatları devamlı olarak yapılmaktadır. İnşaat projelerinin çok çeşitli olduğu Fas ile bu projeler için yapılacak iş birlikleri potansiyel arz etmektedir. Müteahhitlik hizmetlerinin yanında, yüksek ihracat büyüklüğüne sahip olduğumuz demir-çelik başta olmak üzere inşaat malzemeleri ihracatı Türkiye’ye ihracat geliri olarak geri dönebilecektir. Bu dönemde, güçlü olduğumuz turizm alanında Faslı aktörlerle çeşitli temas ve işbirlikleri de iş insanlarımız için faydalı olabilecektir. 

Kazablanka Menkul Kıymetler Borsası piyasa değeri bakımından Kuzey Afrika'nın en büyük, tüm kıtanın ise üçüncü büyük borsası konumundadır ve bölgesel merkez olmayı hedeflemektedir. Halkın büyük çoğunluğu müslüman olduğu Fas’ta islami finans ve islami bankalar yeni gelişen ve çalışan sayısının arttığı bir alandır. Türkiye’de de islami finansın, varlıklarının geliştiği ve dünya ortalamasının üzerinde büyüyen bir sektör olduğu düşünülürse Türkiye ile Fas arasında bu alanda yapılacak olan iş birlikleri hem finans alanında hem de diğer alanlarda güçlü bağların kurulmasına öncülük etme fırsatı taşımaktadır.

Daha Fazla Görüntüle Daha Az Görüntüle