Fas Ülke Analizi - Kolay İhracat Platformu

Dünyanın 61. büyük ekonomisi olan Fas, politik olarak istikrarlı ve iş dostu bir ülkedir. Uzun yıllardır sabit bir şekilde büyüyen Fas ekonomisi yapısal olarak Avrupa ile Afrika'nın geri kalanından daha uyumlu olmasıyla birlikte, Afrika kıtasındaki fırsatlardan da giderek daha fazla faydalanmaktadır. Çeşitli şehirlerinde yer alan ve ticari trafiğin yoğun olduğu limanlar ile Avrupa ve Afrika arasında ticari bir köprü niteliğindedir. Fas, Sanayi Bölgeleri ve Serbest Bölgelere yerleşecek üretici firmalar başta olmak üzere yabancı yatırımcılar için çeşitli teşvikler sağlamakta ve ayrıca “Kazablanka Finans Şehri İdaresi Anonim Şirketi” aracılığıyla finans sektörüne çeşitli destekler sunmaktadır. Dirhem, Fas’ın resmi para birimidir. Resmi dil Arapça olsa da iş dili Fransızcadır.

Fas, iş yapma kolaylığı sayesinde giderek daha fazla tanınmaktadır. Son yayımlanan (2020) Dünya Bankası “İş Yapma Kolaylığı” raporunda Fas 53. sıradaki konumu ile Kuzey Afrika ülkeleri arasında 1. Sırada, tüm Arap ülkeleri arasında 3. Sırada konumlanmıştır. Dünya Bankası 2024 yılında yayımlanan ve çeşitli gelişmişlik seviyesindeki 50 ülkeyi kapsayan “Business Ready” raporunda Fas, üç ana kriterden biri olan “Kamu Hizmetleri” kategorisinde 17. Sırada bulunmuştur.

36,9 milyonluk nüfusu ile Fas dünyanın en kalabalık 40. ülkesidir. Dünya Bankası verilerine göre işsizlik oranı 2023 yılında %9,1 iken, Fas Yüksek Planlama Komisyonunun rakamlarına göre 2024 yılı itibariyle işsizlik oranı %13,6 olarak belirlenmiş, iş gücüne katılım oranı ise %33,46 olarak ölçülmüştür. İşgücünün yaklaşık %45’i hizmetler sektöründe ve %24’ü sanayi (inşaat dahil) sektöründe istihdam edilmektedir. Fas’ın 2023 yılındaki GSYH büyüklüğü cari fiyatlarla 144,42 milyar dolardır. Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, 2023 yılında yıllık reel olarak %3,4 büyüyen Fas ekonomisinin, 2024 yılını %2,8 oranında büyüme ile kapatacağı öngörülmektedir.

Dünya Ticaret Merkezi (ITC) verilerine göre, Fas 2023 yılında toplam 42,5 milyar dolarlık ihracat ve 70,7 milyar dolarlık ithalat yapmıştır. 2023 yılında 28,2 milyar dolar cari açık veren Fas, dünyada en çok cari açık veren 16. ülkedir. En önemli ticaret partnerleri İspanya, Fransa ve ABD’dir. Türkiye 2023 yılında Fas’a 3,1 milyar dolarlık ihracat yaparken, Fas’tan 1,4 milyar dolarlık ithalat yapmış böylece ülkenin sırasıyla 5. tedarikçisi ve 9. pazarı olmuştur. Türkiye-Fas ikili ticaret hacmi 2023 yılında 4,4 milyar dolara ulaşmıştır.

Daha Fazla Görüntüle Daha Az Görüntüle

Arap dünyasında, petrol dışı GSYH büyüklüğü ile Mısır’ın ardından ikinci sırada olan Fas, ekonomisinin önemli gelir kaynakları otomotiv, tekstil üretimi, tarım, turizm ve fosfat mineralleridir. Fas için ağırlığını sürdüren tarım sektörü, GSYH’nin %12’sini ve istihdamın %33’ünü oluşturmaktadır. En çok üretilen tarım ürünleri tahıllar (buğday, arpa), narenciye (portakal, mandalina), zeytin, gülgiller (badem, elma, kayısı vb.), yiyeceklik baklagiller, şeker pancarı ve sebzelerdir (özellikle patates ve domates). Ülkede devamlı gelişmekte olan tekstil sektörü, sanayi sektörünün %15’ini oluşturmaktadır. Fas, Çin’den sonra dünyanın 2. büyük fosfat minerali üreticisidir.

Türkiye’nin Fas’a en fazla ihracat yaptığı sektörler demir veya çelikten eşyalar, makineler ve mekanik parçalar, otomotiv, demir çelik, plastik ve mamulleri ve mineral yakıtlar ve yağlardır. Son 5 yılda bu sektörlerden otomotiv sektörü daralma, demir-çelik sabit seyir, diğerleri ise genel olarak artış seyri izlemiştir. En çok artışı mineral yakıtlar ve yağlar ve demir veya çelikten eşyalar göstermiştir. Türkiye’nin Fas’tan en fazla ithalat yaptığı sektörler ise otomotiv, gübreler, elektrikli makineler, inorganik kimyasallar ve hayvan yemi sektörleridir.

Fas, istikrarlı ekonomik büyümesini ulaşım ve altyapı stratejisi ile destekleyerek bölgesel kalkınmayı amaçlamaktadır. Ulaşım projeleri arasında yeni otoyol ve demiryolu inşaatları ile birlikte liman ve havaalanlarında yapılacak olan geliştirme planları yer almaktadır. Ayrıca, yeni şehir ve sanayi alanlarının inşaatı planlanmaktadır. Ülkede son dönemde, 2030 Dünya Kupası ve Afrika Uluslar Kupasına yönelik stadyum ve tesislerin inşaatı hız kazanmıştır. Bununla birlikte, ülkenin önemli gelir kaynaklarından olan turizm sektörünü geliştirmek için otel, eğlence tesisi ve tatil köyü inşaatları devamlı olarak yapılmaktadır. İnşaat projelerinin çok çeşitli olduğu Fas ile bu projeler için yapılacak iş birlikleri potansiyel arz etmektedir. Müteahhitlik hizmetlerinin yanında, yüksek ihracat büyüklüğüne sahip olduğumuz demir-çelik başta olmak üzere inşaat malzemeleri ihracatı Türkiye’ye ihracat geliri olarak geri dönüş sağlayacaktır. Bu dönemde, güçlü olduğumuz turizm alanında Faslı aktörlerle çeşitli temas ve işbirlikleri de iş insanlarımız için geri dönüş sağlayabilecektir.

Kazablanka Menkul Kıymetler Borsası Afrika'nın en büyük borsalarından biridir ve bölgesel merkez olmayı hedeflemektedir. Müslüman nüfuslu bir ülke olan Fas’ta İslami finans ve İslami bankalar yeni gelişen ve çalışan sayısının arttığı bir alandır. Türkiye’de İslami finans, varlıklarının bir süredir geliştiği ve dünya ortalamasının üzerinde büyüyen bir alandır. Bu nedenle, Türkiye ile Fas arasında bu alanda yapılacak olan işbirlikleri hem finans alanında hem de diğer alanlarda güçlü bağların kurulmasına öncülük etme fırsatı taşımaktadır.

Daha Fazla Görüntüle Daha Az Görüntüle