İspanya Ülke Analizi - Kolay İhracat Platformu

Güneybatı Avrupa’da yer alan İspanya, çok sayıda liman kenti ve turizm sayesinde ülkede yarattığı uluslararası trafiği ve krizlerden korunma amaçlı başlattığı ekonomik büyüme ve eşit istihdam politikaları ile dünya ticaretine katılımını giderek artırmaktadır. Dünya Bankası'nın 2020 yılında yayımladığı "İş Yapma Kolaylığı" endeksinin son sayısında İspanya 31. sırada yer almıştır. Ancak endeks, 2018 ve 2020 yıllarına ait raporlarda tespit edilen veri düzensizlikleri nedeniyle askıya alınmıştır. İspanya'daki iş ortamının ilk değerlendirmesini sağlayan diğer kaynaklar arasında, ülkeleri ekonomik performans, hükümet verimliliği, altyapı ve iş üretkenliği gibi çeşitli faktörlere göre değerlendiren IMD Dünya Rekabetçilik Sıralaması da yer almaktadır. 2024 sıralamasında İspanya, 67 ülke arasında 40. sıraya gerilemiş; bu gerilemenin nedeni, hükümet verimliliğinin bozulması ve iş gücü piyasasındaki zorluklar olarak belirtilmiştir. Ayrıca, Heritage Foundation tarafından her yıl yayımlanan Ekonomik Özgürlük Endeksi, ülkeleri mülkiyet hakları, ticaret özgürlüğü gibi göstergeler temelinde değerlendirmektedir. 2024 endeksinde İspanya, ekonomik özgürlük puanında hafif bir düşüş göstererek 55. sırada yer almıştır. Son olarak, Kanada Fraser Enstitüsü ve İspanya Özgürlüğün İlerlemesi Vakfı'nın Ekim 2024'te yayımladığı Dünya Ekonomik Özgürlüğü (EFW) 2024 Yıllık Raporu'na göre, İspanya 165 ülkenin yer aldığı küresel sıralamada yedi sıra yükselerek 30. sıraya yerleşmiştir. Bu iyileşmenin başlıca nedenleri arasında hükümetin büyüklüğündeki, hukuk sistemindeki, mülkiyet haklarındaki ve düzenlemelerdeki gelişmeler yer almaktadır.

İspanya, 2008'den 2013'e kadar yakın tarihinin en ağır ekonomik krizlerinden birini yaşamıştır. Bu krizin başlıca nedenleri arasında gayrimenkul balonu, büyük borçlanma ve ekonomideki yapısal dengesizlikler yer almıştır. Küresel mali krizin daha da kötüleştirdiği konut piyasasının çöküşü, işsizliğin hızla artmasına ve 2013 yılında %26'nın üzerine çıkmasına neden olmuştur. Ancak İspanya 2014-2019 yılları arasında özellikle işgücü ve finans sektöründeki yapısal reformlar, turizmdeki canlanma ve artan ihracat gibi birkaç temel faktör sayesinde pozitif GSYİH büyümesi elde ederek toparlanmaya başlamıştır. İspanya ekonomisi 2019 yılına gelindiğinde krizin derinliklerinden geri dönerek %2’lik büyüme oranı ve 1,4 trilyon dolara ulaşan GSYİH ile istikrara kavuşmuştur.

İspanya, Almanya, Fransa ve İtalya’dan sonra AB’nin en kalabalık 4.ülkesidir. İspanya, 2023 yılındaki %12,1’lik işsizlik oranı ile Avrupa Birliği’nde işsizliğin en yüksek olduğu ülkedir. İşgücünün %76’sı hizmetler sektöründe ve %20’si sanayide istihdam edilmektedir. Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre 2023 yılı GSYH büyüklüğü cari fiyatlarla 1,62 trilyon dolar olan İspanya, dünyanın en büyük on beşinci ekonomisidir. 2023 yılında yıllık reel olarak %2,7 oranında büyüyen İspanya ekonomisinin, 2024 yılında %2,9 oranında büyüyeceği öngörülmektedir.

2011 yılında İspanya'nın nüfusu en yüksek değerine ulaşmış ancak Avrupa'daki mali krizin ardından göçmenlerin ülkelerine dönmesiyle bir düşüş yaşanmıştır. Ancak son yıllarda ekonominin iyileşmesiyle birlikte, Ulusal İstatistik Enstitüsü tarafından yayınlanan Sürekli Nüfus İstatistikleri'nin (CPS) son rakamlarına göre nüfus yeniden artmaya başlayarak 48,95 milyona ulaşmıştır.

COVID-19 salgını İspanya'yı Avrupa'da en çok etkilenen ülkelerden biri haline getirerek önemli bir ekonomik etki yaratmıştır. 2020 yılında İspanya'nın GSYİH'si, büyük ölçüde turizm ve otelcilik gibi hareketlilik kısıtlamalarından ve azalan tüketimden ciddi şekilde etkilenen sektörlere bağımlı olması nedeniyle %10,9 oranında daralmıştır. Ancak İspanya, koruyucu ekonomik önlemler, Next Generation EU tarafından finanse edilen Kurtarma, Dönüşüm ve Dayanıklılık Planı ve güçlü bir işgücü piyasasının desteğiyle 2022'nin ikinci çeyreğinde pandemi öncesi GSYİH seviyesini geri kazanmıştır. Bu toparlanmayı turizmdeki toparlanma, iç tüketimdeki artış ve ihracattaki yükseliş de desteklemiştir.

Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC) verilerine göre, İspanya 2023 yılında toplam 420 milyar dolarlık ihracat ve 469 milyar dolarlık ithalat yapmıştır. İspanya, dünya ihracatında %1,8 pay ile 19., dünya ithalatında ise %2 pay ile 15. sıradadır. En fazla ihracat yaptığı ilk 5 ülke de gelişmiş ekonomiye sahip AB ülkeleridir. 2023 yılında AB dışındaki en büyük tedarikçiler Çin, ABD, Birleşik Krallık ve Türkiye olmuştur. Türkiye, 2023 yılında İspanya’ya 9,8 milyar dolarlık ihracat yaparken İspanya’dan 9,4 milyar dolarlık ithalat yapmıştır. 2023 yılındaki 19,2 milyar dolarlık ikili ticaret büyüklüğü ile İspanya, Türkiye’nin önemli ticaret ortaklarından biri konumundadır. 2023 yılında Türkiye'nin İspanya'ya ihracatı %7,3 azalırken, İspanya'nın Türkiye'ye ihracatı %33,2 artmıştır. Genel olarak ikili ticaret %8,9 artarak 19,34 milyar dolara ulaşmıştır.

Daha Fazla Görüntüle Daha Az Görüntüle

İspanya, BM Dünya Turizm Örgütü 2023 verilerine göre, turizmden elde edilen gelirler bakımından dünyada Amerika’nın ardından ikinci sıradadır ve en fazla istihdamı bu sektörde sağlamaktadır. İspanya’nın en fazla ihracat yaptığı sektör olan otomotiv sektöründeki üretimi Avrupa’da Almanya’nın ardından ikinci sıradadır.

Diğer ilgili sektörler arasında İspanya'nın meyve, sebze, zeytinyağı ve şarap üretimi ve ihracatında lider olduğu tarımsal gıda; yenilenebilir enerjiler, özellikle rüzgâr ve güneş enerjisi; ve Madrid, Barselona ve Malaga gibi şehirlerde teknoloji merkezleri bulunan bilgi teknolojisi ve telekomünikasyon yer almaktadır. İspanyol şirketlerinin küresel lider olduğu altyapı ve inşaat sektörünün yanı sıra ilaç ve biyoteknoloji endüstrileri de salgının ardından ön plana çıkmıştır.

Türkiye'nin İspanya'ya ihracat gerçekleştirdiği başlıca sektörler arasında otomotiv, örme ve örme olmayan giyim, makine ve mekanik aletler, mineral yakıtlar ve yağlar, elektrikli makine ve ekipmanlar ile plastik ve bunlardan mamul ürünler yer almaktadır. Son beş yılda (2019-2023), Türkiye'den İspanya'ya gerçekleşen ilk 20 ihracat kategorisi arasında en yüksek büyüme oranlarını kaydeden kategoriler, hayvansal ve bitkisel katı ve sıvı yağlar, organik kimyasallar ile mineral yakıtlar ve yağlar olmuştur. Buna karşılık en önemli düşüşler örme olmayan giyim eşyalarında, tuzda, kükürtte, toprak ve taşta, sıva malzemeleri, kireç ve çimentoda ve demir-çelikte görülmüştür.

İspanya 2023 yılında 49 milyar dolar dış ticaret açığı vermiştir. İspanya’nın dünyadan en çok ithal ettiği sektör olan mineral yakıtlar ve yağlar sektöründe son 5 yılda yıllık ortalama %19 ithalat artışı gerçekleşmiştir. Türkiye’nin İspanya ihracatında ilk 10 ihracat sektörü arasındaki mineral yakıtlar ve yağlar sektörü gelecek dönemde İspanya ihracatımızın artışında yüksek potansiyel taşımaktadır.

Önemli bir giyim üreticisi olan ve dünyanın üçüncü büyük giyim markası Inditex'e ev sahipliği yapan İspanya, son on yılda (2014-2023) giyim ürünleri ithalatını yıllık ortalama %2,6 oranında artırmıştır. Bu büyüme, hızla artan iç tüketime ve Uzakdoğu'daki düşük maliyetli firmaların yoğun rekabetine bağlanmaktadır. Aynı dönemde Türkiye'nin bu kategorideki ihracat artış hızı ise bu rakamı aşarak %3'e ulaşmıştır. Böylece Türkiye'nin İspanya'nın 61 ve 62. fasıllardaki toplam ithalatındaki payı 2023'te % 11,1'e yükselmiştir. Bu takdire şayan bir rakam olmakla birlikte, 2021 yılında ulaşılan %15,8'lik rekor seviyenin altında kalmaktadır. Türkiye’nin İspanya’ya en çok ihracat yaptığı 10 sektör arasında örme ve örülmemiş giyim ve aksesuarları kategorilerinin ihracat gelirlerimiz için artış potansiyeli taşıdığı söylenebilir.

Türkiye'nin 2023 yılında İspanya'dan ithal ettiği başlıca sektörler arasında otomotiv, makine ve mekanik cihazlar, örme olmayan giyim eşyaları, plastikler ve bunlardan mamul ürünler ile elektrikli makine ve cihazlar yer almaktadır. Son beş yılda (2019-2023), İspanya'dan Türkiye'ye gerçekleşen en büyük 20 ihracat kategorisi arasında en yüksek büyüme oranlarını kaydeden kategoriler otomotiv; parfümeri, kozmetik veya tuvalet müstahzarları; ve ayakkabı ve bu tür ürünlerin parçaları olmuştur. Buna karşılık, en önemli düşüşler mineral yakıtlar ve yağlar; ilaç ürünleri ve çinko ve bunlardan yapılan maddelerde gözlenmiştir.

Daha Fazla Görüntüle Daha Az Görüntüle